Σχολιάκι 553 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (6/7/2020) Ο αδιαμφισβήτητος Ηγέτης!

Συνήθως, για να σκεφτούμε βαθύτερα κάποια ζητήματα, παίρνουμε αφορμή από πραγματικά γεγονότα, τα οποία μάς προκαλούν το ενδιαφέρον και ωθούν τον προβληματισμό μας πέρα από αυτές καθαυτές τις αφορμές, ώστε να εισχωρήσουμε στην ουσία τού θέματος.
Με αφορμή λοιπόν την δυνατότητα να ανανεώσει την διάρκεια της θητείας του μέχρι το 2036 (!) στο αξίωμα του Προέδρου-Πρωθυπουργού, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, με τη σύμφωνη γνώμη βεβαίως των Ρώσσων ψηφοφόρων και με τις «γνωστές δημοκρατικές διαδικασίες», οι οποίες ανέδειξαν τον πρώην Καγκεμπίστα (KGB) σε αδιαμφισβήτητο Ηγέτη τού σημαντικού και ιστορικού κράτους τής Ρωσικής Ομοσπονδίας, θα προσπαθήσω να κατανοήσω την ανάγκη κάποιων συστημάτων να κρατάνε στην εξουσία, επί μακρά περίοδο, ηγέτες… αδιαμφισβήτητους.
Εμείς εδώ, στα ευρωπαϊκά εδάφη (έστω και με τις… κουτσές δημοκρατίες μας), όντως σκεφτόμαστε με δέος τέτοιες μακροχρόνιες ηγεσίες, οι οποίες ασύστολα και δίχως τον παραμικρό ενδοιασμό, θεωρούν πως η εξουσία τους   ο φ ε ί λ ε ι να παραμερίζει κάθε άλλη αντίθετη φωνή, ώστε να μην αμφισβητείται η πάγια ισχύς και η κυριαρχία τους. Η περίπτωση Πούτιν έχει εξελιχθεί σε φαινόμενο, όχι μόνο για το γεγονός πως διοικεί την χώρα του, άλλοτε ως Πρόεδρος κι άλλοτε ως πρωθυπουργός, ουσιαστικά από το 1999 όταν ο Γέλτσιν τον όρισε διάδοχό του. Προς το παρόν, λοιπόν, διοικεί την χώρα 22 χρόνια και απ’ ό,τι διαβάζουμε, με διάφορες νομικίστικες πράξεις και αλχημείες θα μπορέσει να διοικεί έως το 2036!!!!!
Ο έτερος ηγέτης Ερντογάν άρχισε ως πρωθυπουργός από το 2003 και έχει κατσικωθεί στην διπλανή μας χώρα, ως Πρόεδρος-Σουλτάνος κι απόλυτος άρχοντας· καταστροφέας ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων των συμπολιτών του, αληθινός δικτάτορας, κάτω από «δημοκρατικό» μανδύα, με πάγιες επεκτατικές-κατακτητικές βλέψεις εν ονόματι της Μεγάλης Τουρκίας…

Δεν έχω την διάθεση να εγκλωβιστώ σε γεωπολιτικές  αναλύσεις, ούτε να γράψω ως διεθνολόγος, αφού δεν γνωρίζω καθόλου την επιστήμη αυτή. Δεν μ’ αρέσει να μπαίνω σε άγνωστα για μένα χωράφια, αλλά η συνεχόμενη εξουσία του ενός και η διακυβέρνηση ενός λαού εκατομμυρίων ψυχών, από τον ίδιο άνθρωπο, με ενοχλεί και μου κινεί υποψίες για τέτοια πρόσωπα, τα οποία ξεφεύγουν, καθόλα οργανωμένα, από τις δημοκρατικές υποχρεώσεις και τους θεσμούς που θα εμπόδιζαν τις μακροχρόνιες εξουσίες τους.
Παρατηρώ πολλές φορές και τις, σχεδόν δια… βίου μικρότερες εξουσίες, σε συνδικαλιστικούς φορείς, σε Σωματεία, σε τοπικές αυτοδιοικήσεις και αλλού, εκεί που η μονιμότητα καταντάει τοπίο αραχνιασμένο από τον ανενεργό χρόνο. Εκεί, σ’ αυτό το σώμα, το πιθανότερο να λείπουν οι νέες ιδέες και τα πρόσωπα που θα τις εκφράσουν· η αλλαγή, που είναι αναγκαία και επιτακτική, απέχει πολύ. Όλα αυτά δείχνουν, καθώς φαίνεται, πως δεν είναι έτοιμη η καινούργια γενιά, ώστε να ανανεωθεί το ανθρώπινο υλικό… Αυτό το ουσιαστικό στοιχείο, το οποίο παίρνει τη σκυτάλη από το παλαιότερο, για να τη δώσει στο νεότερο εκλείπει, διότι το σύστημα λειτουργίας αφενός συρρικνώνει και αποστεώνει το φρέσκο πνεύμα κι αφετέρου ακινητοποιείται από την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους νεότερους…

Η μονιμότητα εξουσίας καταστρέφει την επινοητικότητα, τη φαντασία τής πολιτικής, ενώ η ανηθικότητα της μακροχρόνιας εξουσίας- φαίνεται πως δύσκολα της ξεφεύγεις- μεταμορφώνει, σαν άλλη Κίρκη, τους ανθρώπους σε χοίρους και εξελίσσεται σε εφιάλτη, αφού η ίδια η εξουσία σε υποχρεώνει να σιωπάς ή να κραυγάζεις, ανάλογα με τα συμφέροντά της, τα οποία εύκολα μετατρέπονται, ακόμα και τα εθνικά, σε ιδιοτελή κι ανέντιμα παιχνίδια εξουσίας!
Ο ίδιος μονοκράτορας ηγέτης, τυπικά προσωρινός, αλλά στην ουσία… μόνιμος, έχει εξ’ ανάγκης προετοιμαστεί γι αυτή του τη… μονιμότητα, δημιουργώντας ολόκληρες στρατιές ομάδων προστασίας και προβολής, ενώ παράλληλα εκδίδει νόμους που θα τον συντηρήσουν ως αναντικατάστατο και μοναδικό εθνικό ηγέτη…
Ο δυτικός πολιτισμός, ιδιαίτερα στη βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, αντιστρατεύτηκε ένα τέτοιο θεσμικό πλαίσιο, μεγάλης χρονικής διάρκειας ηγεμονίας τού ενός, προσπαθώντας  να δημιουργήσει και να ιδρύσει θεσμούς, που να επηρεάζουν και να υπερασπίζονται τις ατομικές και κοινωνικές ελευθερίες, μέσω νομικών αποφάσεων και συνταγμάτων, τα οποία θα αποτρέπουν την εμφάνιση και τη λειτουργία τέτοιων φθαρμένων καθεστώτων του ενός… ηγέτη.
Η Εκπαίδευση και οι ανώτερες πανεπιστημιακές βαθμίδες, μαζί με τις ιντερνετικές γνώσεις τής σύγχρονης τεχνολογίας και σκέψης, έχουν συνδράμει στην παρουσία και στην ύπαρξη άξιων ανθρώπων των πολιτικών επιστημών, ικανών να παράγουν διαφορετική πολιτική, συνδυασμένη με τη χρηστή διαχείριση μιας χώρας, πάνω σε δημοκρατικές αρχές.

Όμως! Η πολύχρονη και εξουσιαστική παρουσία, δεν καταστρέφει μόνο την πολιτική. Δίχως κανέναν ενδοιασμό θα παραθέσω μίαν άλλη περίπτωση μακρόχρονης… άσκησης εξουσίας.
Αυτή τη φορά στο δισκογραφικό τοπίο· σας μεταφέρω στις δεκαετίες του 1980 και εντεύθεν, προτείνοντάς σας να θυμηθούμε την παντοδυναμία των τραγουδιστών. Εκδόθηκαν αμέτρητοι δίσκοι βινυλίου τότε, με την ερμηνεία ενός μόνο τραγουδιστή/τριας. Το αποτέλεσμα ήταν, κατά την γνώμη μου κ ο υ ρ α σ τ ι κ ό, για τον λόγο πως, όλα τα τραγούδια του δίσκου (12-13 τραγούδια), είχαν την ίδια αισθητική επαναλαμβάνοντας τα ίδια απαράλλαχτα φωνητικά στοιχεία του… Ενός! Το σύστημα αυτό κατέστησε τον/την τραγουδιστή/τρια παντοκράτορα της τότε δισκογραφικής πραγματικότητας. Ο ερμηνευτής αναλάμβανε το βάρος όλου του υλικού, δίχως να δίνει πολύ σημασία στις διαφορετικές ανάγκες ερμηνείας· έτσι περνούσε και επιβαλλόταν ένας μόνο τρόπος ερμηνείας. Αυτό το σύστημα του ενός τραγουδιστή/τριας θεμελιώθηκε και διήρκεσε για τουλάχιστον πέντε δεκαετίες.
Παραθέτω αυτό το παράδειγμα των τραγουδιστών, για να τονίσω πως οι εξουσίες δεν ασκούνται και δεν επιβάλλονται μόνο στην πολιτική, αλλά εκφράζονται με διαφορετικούς τρόπους και μεθόδους, σε όλες τις περιπτώσεις ανθρώπινης έκφρασης, ακόμα και εκεί που τα πράγματα δεν είναι τόσο ορατά…

Επιστρέφοντας όμως στην πιο κλασική περίπτωση εξουσίας, που μας αφορά και επηρεάζει όλους, φαίνεται πως οι παλαιότερες πολιτικές πρακτικές έπαψαν να παράγουν πολιτικές σκέψεις, τέτοιες που να μπορούν να εκφράζουν σύγχρονα οράματα. Ίσως το κουρασμένο πολιτικό προσωπικό να έχει πραγματικά γεράσει.
Καιρός είναι να αναζητήσουμε και εμείς, όχι βέβαια το παράδειγμα του Πούτιν ή του Ερντογάν, αλλά ακριβώς τα αντίθετα, όπως εκείνο του Καναδά ή των πρώην σοσιαλδημοκρατικών χωρών τής Σκανδιναβίας! Όμως· για να γίνει αυτό, θα πρέπει ο λαός μας να… αλλάξει!
Θα αλλάξει?

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 552 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (3/7/2020) Το θέμα είναι το… θέμα.

Ανέκαθεν θαύμαζα τους χρονογράφους εφημερίδων και περιοδικών ή ακόμα και όλους όσοι έχουν την ικανότητα να σχολιάζουν on camera άμεσα (χωρίς την βοήθεια κειμένου που έχει ετοιμάσει νωρίτερα) κάποιο θέμα, ένα γεγονός. Όλους εκείνους, οι οποίοι αναλαμβάνοντας την καθημερινή μας πληροφόρηση, σχολιάζουν και προεκτείνουν τις σκέψεις τους ανάλογα με το ζήτημα που  καταπιάνονται, σε συνδυασμό, πολλές φορές, με τις πολιτικοοικονομικές απόψεις και συμφέροντα των μεγαλομετόχων των εφημερίδων.
Αυτό δεν σημαίνει πάντα πως, σώνει και καλά, το χρονογράφημα περιορίζεται αποκλειστικά σε πολιτικά θέματα, συμφέροντα και περιστάσεις· ας μην υπολογίζουμε σ’ αυτή τη θέση βέβαια, τους πολλούς δημοσιογράφους οι οποίοι εγκατέλειψαν την αντικειμενική κι ανεξάρτητη άποψη και επέλεξαν να κινούνται εγκλωβισμένοι σε στενά κομματικά όρια (διάβαζε: παπαγαλάκια), ενώ άλλοι αποκάλυψαν το συνηθισμένο σκανδαλοθηρικό πρόσωπο του κίτρινου τύπου. Να σκεφτούμε πως παλαιά, το χρονογράφημα, λεγόταν πεζογράφημα και «λογοτέχνημα» και ήταν πάντα αξιοπρόσεχτο σε μια εφημερίδα. Σήμερα;
Η τέχνη του χρονογραφήματος, στις μέρες μας, έχει αλλοιωθεί σε σχέση με παλαιότερες εποχές και αυτό είναι επακόλουθο της κατάστασης που επικρατεί στον Τύπο, ο οποίος, εδώ και χρόνια και δυστυχώς στη συντριπτική του πλειοψηφία, κατάντησε υποχείριο ποικίλων οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων και συχνά οι χρονογράφοι εκτελούν εν ψυχρώ κομματικά συμφέροντα… Πάντως, για να συνεννοούμαστε, όταν αναφέρομαι σε χρονογράφημα, εννοώ και σχόλιο, δοκίμιο, επιφυλλίδα…

Δεν είναι καινούργια αυτά που γράφω, αλλά καλό είναι να τα θυμόμαστε κάπου κάπου. Το χρονογράφημα έχει ιστορία και εν συντομία θα παραθέσω από το site «Διαδραστικά Σχολικά Βιβλία» (του Υπουργείου Παιδείας), τι αναφέρει για το είδος αυτό, καθώς κι ένα απόσπασμα για τους πρωτεργάτες αυτής της γραφής.

«Εκτός από τον Κωνσταντίνο Πωπ (19ος αι.), μνημονεύουμε τον Ειρηναίο Ασώπιο, τον Εμμανουήλ Ροΐδη, τον Ιωάννη Κονδυλάκη. Ο Κονδυλάκης θεωρείται από πολλούς πατέρας και δημιουργός του σημερινού χρονογραφήματος – (Διαβάτης» ήταν το φιλολογικό του ψευδώνυμο).

Άλλοι σημαντικοί ήταν ο Παύλος Νιρβάνας, ο Σπύρος Μελάς (υπέγραφε τα χρονογραφήματά του με το φιλολογικό ψευδώνυμο «Φορτούνιο»), ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο Παύλος Παλαιολόγος, ο Φρέντυ Γερμανός». Και άλλα αξιόλογα ονόματα: Εμμανουήλ Ροΐδης, Άγγελος Βλάχος, Δημήτριος Καμπούρογλου, Γρηγόριος Ξενόπουλος, Χαράλαμπος Άννινος, Δημήτρης Ψαθάς, Ασημάκης Γιαλαμάς, Κωστής Χαιρόπουλος, Νίκος Τσιφόρος, Ελένη Βλάχου και ο κατάλογος είναι πλούσιος απ’ όλα τα Μέσα όλων των πολιτικών χώρων»…

Αυτή λοιπόν η παράδοση του χρονογραφήματος, είναι βασανιστική έως και εξοντωτική μια που ο συντάκτης του θα πρέπει να επινοεί καθημερινά θέματα ταιριαστά και επίκαιρα, που να συνάδουν με το μέσον. Η εύρεση θέματος χρειάζεται απαραιτήτως στενή παρακολούθηση των γεγονότων, μέσα και έξω από τη χώρα. Σε μια καθημερινότητα, η οποία σφύζει από ζωντάνια, καθώς ακατάπαυστα συμβαίνουν γεγονότα και θέματα κοινού ενδιαφέροντος, κοινωνικά, πολιτιστικά, πολιτικά…
Ναι, βιώνουμε μια άλλη εποχή, αν σκεφτούμε πως στην εποχή του Ευάγγελου Παπανούτσου (στις αρχές του 20ού αιώνα) ο σημαντικός παιδαγωγός είχε πει για τον χρονογράφο: «Είναι ο καθημερινός οδηγός και δάσκαλος πολλών ανθρώπων και, όπως κάθε δάσκαλος έτσι κι αυτός, βαθύτερο κίνητρο έχει το «φιλάνθρωπον» του Αριστοτέλη.»
Και το άλλο από τον Σπύρο Μελά:
«… έλαβα τη ρητή και κανονική εντολή από τη διεύθυνση των «Αθηναϊκών Νέων», την αρχισύνταξιν (και το λογιστήριο, εννοείται) να σας συγκινώ, να σας ενθουσιάζω, να σας ζωγραφίζω, να σας θυμώνω, να σας ενδιαφέρω, και προπάντων να σας διασκεδάζω από αυτή τη στήλη κάθε μέρα.»
Απέχουμε πολύ πλέον από συγκρίσεις σε πνευματικό επίπεδο, από την παλαιά δημοσιογραφία, όχι γιατί υπολείπονται οι σημερινοί δημοσιογράφοι σε γνώσεις, παιδεία και μόρφωση, αλλά γιατί οι εποχές έχουν… συμφιλιώσει επικίνδυνα το πνεύμα και την τέχνη της γραφής με εκείνη της fast found λειτουργίας, λόγω των ταχύτατων μορφών έκφρασης και εργασίας στον χώρο της τρέχουσας ειδησεογραφίας, κυρίως της ηλεκτρονικής και τηλεοπτικής…

Ας επιστρέψω όμως στο ζητούμενο: με τη γνωστή ρήση πως το χρονογράφημα «δεν είναι θνητό είδος», το θέμα του χρονογράφου, είναι να βρίσκει… θέμα· κατάλληλο και… οικουμενικό· να προκαλεί δηλαδή το ενδιαφέρον όλων των αναγνωστών.
Από κει και πέρα, ο έμπειρος χρονογράφος μπορεί να το γράψει μέσα σε σύντομο χρόνο λόγω της πείρας που έχει αποκτήσει.
Για να επαναλάβω τον τίτλο του σημερινού μου κειμένου, το θέμα είναι το θέμα… Όσο και να υπάρχει το παιχνίδι των λέξεων, το θέμα είναι να βρεθεί η κατάλληλη αφορμή για να ξεδιπλώσει ο χρονογράφος την γλωσσική του δεινότητα και την φαντασία του.
Και πριν κλείσω, να πω πως το χρονογράφημα το παραλληλίζω με την γελοιογραφία, στην οποία, οι σκιτσογράφοι θα πρέπει καθημερινά να καταθέτουν τις ερμηνείες και τους σχολιασμούς τους για την πραγματικότητα, με το πενάκι και τις γραμμές τους· μια σύντομη «επιφυλλίδα» σε μίαν άλλη «γλώσσα», παράλληλου πνευματικού βάθους.

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 551 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (27/6/2020) Λύτρωση του δημιουργού η τέχνη…

Από τη νεαρή μου ηλικία έχω ακούσει διάφορες σκέψεις, απόψεις και στερεότυπα που με βάραιναν και τα οποία προσπάθησα, επί πολλά χρόνια, να αναλύσω, να εκλογικεύσω, να απαλλαγώ από κάποια αρνητικά και μικρόψυχα, αλλά και να κρατήσω τα πιο δημιουργικά, ευαίσθητα και μεγάθυμα στοιχεία, χρήσιμα για την ωρίμανση και την προσωπική μου πορεία.
Όλοι παλεύουμε για πάρα πολλά «πρέπει» που μας έρχονται από το βαθύ παρελθόν, τις θρησκευτικές προκαταλήψεις και αγκυλώσεις, τις ξεπερασμένες κι άχρηστες πια παραδόσεις, μέσα από συντηρητικές επιβολές και οπισθοδρομικές αντιλήψεις, που έχουν φωλιάσει στις ψυχές, το νου και το σώμα.
Θυμάμαι σαν τώρα, όταν άκουσα για πρώτη φορά έναν καλό γείτονα που με άκουγε να μελετάω με τις ώρες κλασική κιθάρα στο σπίτι σε νεαρή ηλικία, να λέει στους γονείς μου πως «ο νεαρός θα ευτυχήσει επειδή θα γίνει μουσικός!».
Δεν θα απορρίψω αυτή την κουβέντα του γείτονα· εξάλλου, είμαι κι εγώ της άποψης πως η μουσική, ως αφοσίωση, στοχασμό και σκέψη, είναι από τις τέχνες οι οποίες, υπό συνθήκες, μπορούν να σου προσφέρουν ευτυχισμένες στιγμές απόλαυσης και δημιουργικής γαλήνης… Επαναλαμβάνω πως σου προσφέρουν «στιγμές» ευτυχίας. Ας ομολογήσουμε όμως πως, αυτές οι «στιγμές», δεν σε καθιστούν σώνει και καλά έναν «ευτυχή» άνθρωπο.
Το όλο ζήτημα θέλει βαθύτερη εξήγηση και θα επιχειρήσω να το κάνω με βάση τη δική μου εμπειρία, μέσα από τα τόσα χρόνια τριβής με τη μουσική.

Το σταθερά αιώνιο και διαρκές δεδομένο είναι η υπαρξιακή μοναξιά τού ανθρώπου και φυσικά του καλλιτέχνη! Αυτή η μοναξιά δεν είναι τεχνητή, ούτε σκηνοθετημένη· είναι μια φυσική κατάσταση μπροστά στην ανάγκη να κατανοήσεις ποιος είσαι, να δεχθείς ότι στο βάθος είσαι μόνος στον κόσμο και να προσπαθήσεις, μέσα από αυτή τη γνώση, να προσεγγίσεις τους άλλους και τους στόχους σου, ώστε να καταγραφεί και να αναλυθεί καλύτερα η όποια εσώτερη επιθυμία σου, να οργανωθεί η σκέψη, ο στοχασμός, η έμπνευση… Κάπως έτσι γεννιέται και η στιγμή τής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Εκείνη τη στιγμή, είναι απαραίτητο να βρεθεί μόνη της, χωρίς περισπασμούς, η σκέψη, η ιδέα, η γνώση, ώστε να μετρήσει τις ισορροπίες, ανάμεσα στη λογική, το συναίσθημα και τις αισθήσεις, για να πλησιάσει, να κατακτήσει το δημιουργικό αντικείμενό της.
Πιστεύω πως ο δημιουργός (και αναφέρομαι στη σοβαρή αντιμετώπιση της δημιουργίας και όχι στις τόσες επιπόλαιες και ελαφρές εκφάνσεις της) δεν θα «λυτρωθεί» ποτέ από την «αιχμαλωσία» του δημιουργικού οίστρου που τον διέπει… Από προσωπική εμπειρία, θα προσθέσω πως η λύτρωση αυτή είναι συγχρόνως και ανάγκη ψυχικής εκτόνωσης του δημιουργού, κάθε φορά που γεννάει, διότι, μόνο με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να αντιμετωπίσει ή τουλάχιστον να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει, όλες τις παραμέτρους τής υπαρξιακής μοναξιάς. Μετά, επανέρχεται στο «φυσικό του περιβάλλον», εκείνο της… κανονικότητας, για να προετοιμάσει την επόμενη λυτρωτική του γέννα…

Η «λύτρωση», με την οποία ασχολούμαι σ’ αυτό το σημείωμα, αφορά σε όλους όσοι μετέχουν στη σοβαρή δημιουργική δράση και είναι βέβαια μια συμβολική έκφραση, η οποία αντί της… απαλλαγής από δεινά, όπως ερμηνεύουν την λέξη τα λεξικά, πάει παραπέρα, για να εκφράσει την δημιουργική… αποσυμπίεση του καλλιτέχνη.
Σε αυτή την διαδικασία συμμετέχουν όσοι παράγουν έργο μουσικό, ποιητικό-στιχουργικό, λογοτεχνικό, εικαστικό, γενικότερα παραστατικό, αλλά και κάθε είδους, τού οποίου το αποτέλεσμα μπορεί να ενταχθεί σε αυτό που έχουμε «συνεννοηθεί» άτυπα και «συμφωνήσει» από κοινού πως είναι πνευματική πολιτιστική κατάθεση.
Είναι λοιπόν η «λύτρωση», απελευθέρωση της στιγμής και όχι της συνολικής προσωπικότητας του δημιουργού. Ο τελευταίος, θα συνεχίζει να «βασανίζεται» υπαρξιακά και θα προσπαθεί να «λυτρώνεται» συχνά ή κατά διαστήματα, όποτε οι σκέψεις, οι αισθήσεις, η πραγματικότητα και η νόηση, τον πιέζουν και τον κάνουν να ασφυκτιά. Όμως οι δημιουργικές αυτές στιγμές, όσο συχνές και σημαντικές να είναι, ίσως δεν θα του προσφέρουν ποτέ τη λύτρωση από τον ψυχισμό του και δεν θα τον απελευθερώσουν από τα… δεσμά εξαρτήσεων και τόσων άλλων αγκυλώσεων που κουβαλά, μέσα από τις αντίξοες συνθήκες της ζωής, αλλά και του περιβάλλοντος στο οποίο έζησε και συχνά συνεχίζει να βιώνει…

Η παγκόσμια ιστορία των τεχνών είναι γεμάτη από σελίδες βιογραφικής παρουσίασης δημιουργών, οι οποίοι συνετέλεσαν στην οικουμενική πολιτιστική αφθονία, μέσα από τις καλλιτεχνικές και δημιουργικές τους καταθέσεις. Εκεί, οι περισσότερες βιογραφίες καταγράφουν τη διαδρομή τους και περιγράφουν με μελαγχολικά χρώματα την παιδική και την ώριμη ηλικία. Πολλοί από τους δημιουργούς πέθαναν σε νεαρά ηλικία, άλλοι πάμφτωχοι, άρρωστοι, μοναχικοί, ανικανοποίητοι, δυστυχείς κλπ. Η λύτρωσή τους, έστω και για λίγο, ήταν η τέχνη τους· και κάθε φορά που δημιουργούσαν, μπορούσαν να υπομένουν τον ψυχικό πόνο και το μαρτυρικό άγχος για τη ζωή.

 

Κι εγώ, όπως και άλλοι πολλοί συνάδελφοί μου, ομολογώ πως η στιγμή τής γένεσης ενός δημιουργήματος με λυτρώνει· δεν παύει όμως η ζωή μου να είναι περικυκλωμένη από άγχη και άλλες δυσάρεστες σκέψεις, που έχουν να κάνουν με ό,τι με περιβάλει: κοινωνικές δυσκολίες, ανεργία, εργασία, οικονομία, το αβέβαιο μέλλον των παιδιών μου, των φίλων και άλλων αγαπημένων ανθρώπων, η προστασία της υγείας, το άσχημο διεθνές κλίμα, ο μπαμπούλας Τουρκία, η ασάφεια του εργασιακού περιβάλλοντος, η μεγάλη εργασιακή  κρίση των μουσικών, η σμίκρυνση της δισκογραφικής παραγωγής, των συναυλιακών δράσεων, ο χαμηλός δείκτης τού πολιτιστικού επιπέδου… Όποιος όλα αυτά τα προσπερνάει, θεωρώντας πως ο καλλιτέχνης είναι a priori ευτυχής, επειδή δημιουργεί και πως όλα τα προηγούμενα δεν αποτελούν λόγους για αναζήτηση λύτρωσης, δεν έχει καταλάβει τ ί π ο τ α!
Ζει σε μια ατμόσφαιρα Νιρβάνας και επείγει η… θεραπεία του!
Οι υπόλοιποι, θα συνεχίσουμε να ψάχνουμε τις λυτρωτικές ευτυχείς στιγμές κι ας διαρκούν για λίγο…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 550 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (24/6/2020) Το τέλος της «εικονικής πραγματικότητας»

Σε κάποια εφημερίδα, δεν έχει σημασία ποια, διάβασα ως κύριο τίτλο πως ήρθε «το τέλος της εικονικής πραγματικότητας» και σκέφτηκα πως από μόνος του ο τίτλος, είναι… αναξιόπιστος και δεν στέκει ούτε ως πλάκα, σε μια εποχή η οποία καθημερινά στηρίζεται, δοξάζει και καθορίζει τον σύγχρονο… πολιτισμό, ακριβώς λόγω στρέβλωσης της πραγματικότητας· τον πολιτικό-κοινωνικό πολιτισμό της «εικονικής πραγματικότητας», που είναι εδώ κραταιά και απέχει μάλιστα πόρρω από το… τέλος της.
Ανεξάρτητα από την πρόθεση της εφημερίδας, είμαι της άποψης πως η «εικονική πραγματικότητα», η παραμορφωτική εικόνα της πραγματικότητας, όπως την προβάλλουν τα ηλεκτρονικά κυρίως ΜΜΕ, είναι πλέον αυτό που λέμε «το όπιο του λαού» και όχι εκείνο το παλαιότερο σλογκανάκι που έλεγε πως «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού». Το συγκεκριμένο «όπιο» βεβαίως, έχει πολύ στενές σχέσεις με αμέτρητες θεωρίες και ιδεολογήματα που ευθύνονται για μια σειρά από πρακτικές, οι οποίες έχουν εισχωρήσει για τα καλά μέσα στην κοινή συνείδηση και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην πορεία της κοινής ζωής, θετικά ή αρνητικά, πάντως όχι αδιάφορα…
Τώρα, ο ίδιος ο 21ος αιώνας μας, θα συνεχίσει να διατηρεί και να επαυξάνει την, από τον 20ό αιώνα, εδραίωση και επιβολή τής τηλεοπτικής εικονικής πραγματικότητας. Ο παρών αιώνας θα συνεχίσει να διατηρεί αυτήν και τους μηχανισμούς της, μια που, ας μην ξεχνιόμαστε, γνωρίζει πολύ βαθιά το διαφημιστικό παιχνίδι τού λαϊκισμού και την επακόλουθη χειραγώγηση των μαζών, επηρεάζοντάς τες ως προς τα καταναλωτικά προϊόντα, ενώ, κατά περιόδους, λειτουργεί και ως προπαγάνδα, που επιβάλλει πλαίσια δράσης στην οικονομία και την πολιτική, εξυπηρετώντας  και στηρίζοντας συμφέροντα που θεωρεί πως θα την εδραιώσουν ως Σύστημα και Εξουσία.

Αλλά, όλα αυτά τα γνωστά και κοινώς παραδεκτά, είναι μόνο η μια πλευρά του θέματος τής «εικονικής πραγματικότητας»· η άλλη είναι εκείνη του ευρύτερου έως και ευρύτατου λαού, ο οποίος βρίσκεται σφιχταγκαλιασμένος ως αναπόσπαστο κομμάτι τής εικονικής επιρροής και εξάρτησης. Από τον παλαιό ελληνικό κινηματογράφο, ο οποίος κατέγραψε τον παλαιότερο τρόπο ζωής και το κοινωνικό σκηνικό μιας άλλης Ελλάδας, ο πολίτης συνδέθηκε, μέσα στο σπίτι και στο καφενείο ακόμα, με το μαγικό «κουτί», αφοσιωμένος και απορροφημένος από την… εικόνα, η οποία έγινε η κυρίαρχη «πηγή» πληροφόρησης και ψυχαγωγίας, με αποτέλεσμα να πίνουν νερό στο όνομά της. Το θαύμα της TV!!!
Με λίγα λόγια, η «θολή» από την χειραγώγηση εικόνα, έγινε το υποκατάστατο των γεγονότων, μικρών ή μεγάλων· εν συντομία, η εικόνα έγινε η ίδια η πραγματικότητα, με αποτέλεσμα όλοι πλέον να άγονται και να φέρονται, από τα ελεγχόμενα ΜΜΕ, κινούμενοι ανάλογα με τα παρουσιαζόμενα της τηλεοπτικής εικόνας και του… λόγου της.
Η φράση «το είπε η τηλεόραση» αναδεικνύει το γεγονός πως, κάθε συζήτηση πλέον, κάθε σκέψη και συμπέρασμα, ξεκινούν από εκεί.
Η θεαματική εξέλιξη της κινηματογραφικής τέχνης και η αποτελεσματικότητα της εικόνας, τις αναγάγει πλέον σε μεγάλες και ισχυρές δυνάμεις, με θεαματικά αποτελέσματα ως προς την επιρροή που ασκούν στον κόσμο, στο κάθε τι. Οι πολυποίκιλες ηλεκτρονικές πλατφόρμες, με τη δύναμη και την ισχύ τής εικόνας που εκπέμπουν, έχουν καταστήσει την εικονική πραγματικότητα ως την πιο κραταιά «κοσμοθεωρία», η οποία αναμφισβήτητα σαρώνει και επικρατεί παγκοσμίως, ως μεγάλος (πολύ μεγάλος βρε παιδί μου…) Αδελφός!

Σκέφτομαι πως οι δυο μήνες της καραντίνας στηρίχτηκαν από τον κόσμο επειδή λειτούργησαν οι συσκευές εικόνας,TV, διαδίκτυο και πλατφόρμες. Δεν μπορώ να φανταστώ μια παύση της εικόνας σε εκείνη την διάρκεια! Δεν θα προλαβαίναμε να απαριθμήσουμε θύματα…
Ας το πάρουμε απόφαση: εάν η πολιτική, αλλά και η πολιτιστική πραγματικότητα, δεν λάβουν σοβαρά υπ’ όψη τους τη χθεσινή, τη σημερινή και τη μέλλουσα χρήση τής εικόνας στην πραγματικότητα, το μόνο που θα καταφέρουν είναι να τεθούν, οι όποιες εκτιμήσεις και οι σχεδιασμοί τους, εκτός θέματος.
Το «παιχνίδι», έτσι παίζεται πλέον. Με την εξουσία τής εικόνας, χειραγωγημένης ή όχι να πρυτανεύει, να καθορίζει και να επιβάλει, σε Δύση και Ανατολή, μια πλανητική πρωτοκαθεδρία!
Δεν υπάρχει λοιπόν «τέλος» στην «εικονική πραγματικότητα». Ο κόσμος, ο λαός, η κοινωνία, η ταξική πάλη στον βαθμό που υπάρχει, οι πολιτικές ιδέες, οι φιλοσοφικές τάσεις, αλλά και οι τέχνες, οι αισθητικές αναζητήσεις, μαζί με την αδιάκοπη εξέλιξη των τεχνολογικών επιτεύξεων, θα υπάρχουν και οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους τον… παντοκρατορικής ισχύος παράγοντα της εικόνας και της εξουσίας της.
Και, για να δώσω ένα παράδειγμα θα αναφερθώ στο παιχνίδι του Ολυμπιακού με τον Παναθηναϊκό στις 21/6. Στο Καραϊσκάκη λοιπόν, κεκλεισμένων των θυρών λόγω κορωνοϊού, για να τονίσουν το ηθικό των παικτών του Ολυμπιακού, έφτιαξαν στις κερκίδες ζωγραφισμένα ομοιώματα κόσμου και από τα μεγάφωνα ακούγονταν ζητωκραυγές και ομαδικά ηχογραφημένα συνθήματα υπέρ της ομάδας. Ο θρίαμβος της εικονικής πραγματικότητας μέσα στο γήπεδο, ώστε να δημιουργηθεί ατμόσφαιρα φιλάθλων δίχως φιλάθλους. Η αποθέωση του
ψέματος στην υπηρεσία παραγόντων…

Φοβάμαι πως οι… αιθεροβάμονες πολίτες, που προετοιμάζονται για την κάθε λογής επανάσταση, εάν θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, θα πρέπει να υπολογίζουν πως, δίχως την χρήση τής εικόνας και της γοητείας της, θα χάσουν, για άλλη μια φορά, το… παιχνίδι.

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 549 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (16/6/2020) Θειικόν οξύ ή Γκεζάπι ή Βιτριόλι.

Κι εκεί που περπατάς αμέριμνη/ος να κάνεις τη δουλειά σου, να τακτοποιήσεις την καθημερινότητά σου, συναντάς κάποιαν/ον, άλλη/ον που δεν γνωρίζεις και σε εκδικείται με τον χειρότερο τρόπο, τις περισσότερες φορές από ερωτικό ανταγωνισμό ως βασικό κίνητρο. Σου ρίχνει καυστικό υγρό, βιτριόλι, σου καταστρέφει το πρόσωπο, σου το σκάβει στην κυριολεξία και σου κάνει ρημάδι όλη την υπόλοιπη ζωή σου. Εάν είσαι νέος, σε καταδικάζει για όλο το υπόλοιπο του βίου, θέτοντάς σε συχνά στο κοινωνικό περιθώριο, μη αντέχοντας να κυκλοφορείς και να συνδιαλέγεσαι με ξένους και δικούς. Σκεφτείτε. Το οξύ εισέρχεται στους πόρους τού δέρματος, αφού πρώτα σκάψει-σημαδέψει την επιφάνεια της σάρκας όπως ένα  νυστέρι, αλλοιώνοντας ριζικά τα χαρακτηριστικά «φτιάχνοντας» ένα… άλλο πρόσωπο που, πολλές φορές, θυμίζει λεπρούς της Σπιναλόγκας, εκεί κάτω, στον κόλπο της Ελούντας στην Επαρχία Μιραμπέλλου του νομού Λασιθίου Κρήτης!
Με πιάνει φρίκη μόνο που το σκέφτομαι και κάτι τέτοιο, όπως γνωρίζετε, δεν είναι της αφηρημένης και αυθαίρετης φαντασίας, αλλά δυστυχώς έχει συμβεί επανειλημμένως στην αληθινή ζωή· αυτής που διαβιούμε ως κοινωνία, ακόμα και σήμερα, με τον όποιο πολιτισμό κοινωνικών συμπεριφορών μοιραζόμαστε με άλλους συμπολίτες, που σημαίνει πως ως προϋπόθεση, έχουμε αποκτήσει τον στοιχειώδη σεβασμό απέναντι στον άλλον. Την ανοχή ακόμα και προς τον εχθρό μας… Ισχύει όμως;
Το βιτριόλι στο πρόσωπο είναι τερατώδης σκέψη εκδίκησης· είναι το άκρον άωτο απάνθρωπης συμπεριφοράς, από τις πιο ακραίες και βάρβαρες συμπεριφορές, επιλογή τρόπου καταστροφής ενός συνανθρώπου. Κάπου διάβασα πως είναι: «Όπλο εκδίκησης, μίσους, ερωτικής αντιζηλίας και ανθρώπινης διαστροφής». Βρίσκω την φράση, λογική.

Υποθέτω, με βάση την ιστορία, πως η μέθοδος εκδίκησης με βιτριόλι είναι, κατά κύριο λόγο, γυναικεία υπόθεση, αφού υπάρχουν πολλά περιστατικά όπου αναφέρονται γυναίκες δράστριες, με πρωτεύουσα αιτία την ερωτική αντιζηλία, η οποία ξεσπάει τόσο βίαια, τόσο απάνθρωπα· Ψάξτε το. Θα συναντήσετε και γνωστά ονόματα που εμπλέκονται σε μια τέτοια φρίκη…
Αφορμή γι’ αυτό το σχόλιο, είναι η βίαιη επίθεση με βιτριόλι μιας 35χρονης σε μια άλλη, άτυχη γυναίκα και η αστυνομία τώρα πλησιάζει στη λύση μαζεύοντας  τα στοιχεία τής απάνθρωπης αυτής επίθεσης. Δεν ξέρω ονόματα, ούτε λεπτομέρειες του συμβάντος, αλλά, σκέφτομαι πως, η ουσία τού γεγονότος, δεν έχει να κάνει με την αστυνομική εξέλιξη και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Θα μ’ ενδιέφερε βέβαια η βαριά και υποδειγματική τιμωρία τής βιτριολίστριας δράστιδος, αφού το θύμα, τώρα πια, θα πρέπει να διανύσει έναν Γολγοθά, στην προσπάθειά της να μην μπει στο περιθώριο της ζωής τελεσίδικα…
Ο δημοσιογράφος Δημήτρης Μεκάσης γράφει σε ηλεκτρονική εφημερίδα της Φλώρινας: «Έρωτες και βιτριόλι είχαν ταυτιστεί στην δεκαετία του 1930» Και σε άλλο σημείο: «…το βιτριόλι ήταν στερεωτικό των χρωμάτων για τα μάλλινα. Μέσα στο καζάνι που έβαφαν τα μάλλινα, αραίωναν το χρώμα με το βιτριόλι στο νερό και μετά βουτούσαν τα νήματα. Έτσι, τα βαφεία είχαν σε μεγάλα γυάλινα δοχεία μεγάλες ποσότητες βιτριολιού». Σήμερα αυτό το οξύ υπάρχει ακόμα και στα… supermarket και στη διάθεση του καθενός και καθεμιάς που σκέφτεται μια εκδίκηση δίχως όπλο, σφαίρες, θορύβους και απαγορευμένη οπλοκατοχή…
Κάτι σαν την… οπλοκατοχή στην Αμερική, όπου όλοι οι «νοικοκυραίοι», όλων των τάξεων, οπλοφορούν παίρνοντας τον νόμο στα χέρια τους, για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό, επειδή δήθεν το κράτος ολιγωρεί.

 

Είμαι γνωστό πως μια σφαίρα τελειώνει το θύμα ευθύς αμέσως. Αντιθέτως, το βιτριόλι σε σαρώνει και σε παραμορφώνει για όλη την επόμενη ζωή,  περνώντας τον υπόλοιπο χρόνο σου σε νοσοκομεία, μεταγγίσεις, σε λεπτές χειρουργικές περιπέτειες και πλαστικές διορθωτικές, συνήθως δίχως ελπίδες επανόρθωσης!
Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει εκδίκηση με βιτριόλι και δυστυχώς δεν θα είναι ούτε η τελευταία.
Ο καθημερινός υπαρκτός μαζικός τρόπος συμπεριφοράς, που, επαναλαμβάνω, πόρρω απέχει από αυτό που εννοούμε πολιτισμό, μας σπρώχνει και μας εξωθεί πολλές φορές σε πράξεις βίας που ξεπερνούν τη λογική. Ο πολιτισμός της καθημερινότητας, που θα πρέπει ακόμα να κατακτήσουμε, εάν γαλουχήσει τις συνειδήσεις, θα λειτουργήσει εύρυθμα την κοινωνία και θα μπορέσει ενδεχομένως να συνετίζει και να διαμορφώνει πολίτες, οι οποίοι θα μπορούν να συμβιώνουν, ομονοώντας σε βασικές αξίες και κυρίως όλοι μ α ζ ί.
Όμως· αυτό το πολυσυζητημένο «μαζί» το χαλάνε, το ανατρέπουν με τον χειρότερο τρόπο διάφοροι ανάξιοι, αληθινά ρεμάλια και τυχάρπαστοι νευρωτικοί (αρσενικά, θηλυκά) οι οποίοι λες και είναι «κατασκευασμένα» πλάσματα, για να ανατρέπουν αξίες, ήθη, παραδόσεις, τρόπους, επικοινωνίες, ανθρωπιά, με μια λέξη, π ο λ ι τ ι σ μ ό!
Όποιος/α θεωρεί πως οι λέξεις «πολιτισμός», εκπαίδευση, γνώση και μόρφωση είναι συνηθισμένες, τετριμμένες, αόριστες, γενικόλογες, και πως η οικονομία, μαζί με την κουλτούρα της μάζας, θα μπορούσαν ενδεχομένως, να συμβάλλουν σε μορφές συμπεριφοράς πιο… ανθρώπινες, πιο… πολιτισμένες, καμία αντίρρηση!

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 548 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (13/6/2020) Το μη ορατό.

Πολλές φορές σκέφτομαι πως η ονομαζόμενη «κατάσταση πραγμάτων», δηλαδή ό,τι βιώνουμε καθημερινά μέσα από ό,τι μας περιβάλει και θρέφει το σώμα και την ψυχή, στηρίζεται σε ό,τι γνωρίζουμε και βγαίνει από τα μίντια, δηλαδή ανακοινώνεται, και αυτό είναι δεδομένο· όποια ύλη, όποιο πνεύμα, ό,τι η πραγματικότητα εν πάσει περιπτώσει, μας παρέχει και μας τροφοδοτεί καθημερινά. Καταιγισμός από ειδήσεις, τόσο, ώστε να μην προλαβαίνουμε να τις αντιμετωπίσουμε με ευκολία και νηφαλιότητα. Όπως ο Κορωνοϊός, παράλληλα με τις έκρυθμες καταστάσεις στο προσφυγικό-μεταναστευτικό, με την συνεχιζόμενη έως και την ανόητη επιθετικότητα της Τουρκίας, να μην ξεχνιόμαστε…
Παράλληλες όμως είναι και οι ακατάπαυστες ανακαλύψεις της τεχνολογίας, της ιατρικής επιστήμης, των διανοητικών, πνευματικών πρωτοποριακών επινοήσεων, των νέων τρόπων επικοινωνίας, οι οποίοι εξαπλώνονται ως «νέα ήθη», στηρίζονται, επαναλαμβάνω, σε αυτό που υπάρχει ήδη και έχει διαχυθεί ως ύλη και ως πνεύμα σε ολόκληρο τον κοινωνικό περίγυρο.
Θέλω να προσθέσω όμως πως πάντα και παντού, υπάρχουν και τα τόσα άλλα που «κρύβονται» ή εκκολάπτονται στο πλαίσιο μιας αναζήτησης, μιας αγωνιώδους προσωπικής και ιδιωτικής ανίχνευσης των όσων απασχολούν την ανθρώπινη περιέργεια, τα αμέτρητα ερωτήματα και οι αναζητήσεις σε κάθε τομέα αναζήτησης…

Πόσοι νεαροί αφοσιωμένοι κομπιουτεράδες ή ερευνητές πολυποίκιλων επιστημονικών πεδίων, δυσκολεύονται να ξεπροβάλλουν από τα εργαστήριά τους, για να προσθέσουν στην παγκόσμια γνώση και τις δικές τους επινοήσεις,  αποκαλύψεις ή πατέντες. Ποιος ξέρει πόσοι υπάρχουν και δρουν στο ημίφως, σε παγκόσμιο επίπεδο, που δεν έχουν τις κατάλληλες προσβάσεις-τις επικοινωνιακές ευκολίες για να εμφανίσουν, να παρουσιάσουν τις δικές τους πολύχρονες έρευνες-ανακαλύψεις… Αυτοί οι «εν κρυπτώ» ακόμα ερευνητές και μελλοντικά ενδεχομένως διάσημοι επιστήμονες, θα προσθέσουν κάποτε την δική τους συμμετοχή στην παγκόσμια πρόοδο ώστε μαζί με τα υπάρχοντα τεχνολογικά και μη επιτεύγματα, να οικοδομήσουν μια νέα σύνθετη πραγματικότητα που -ίσως λέω-να παίξει σημαντικό ρόλο στον χώρο των επικοινωνιών και όχι μόνο. Να σημειώσω την ταχύτατη προσαρμογή του κόσμου στους υπολογιστές για ταχύτερες διαδικασίας των νέων επικοινωνιών που διαμορφώνονται στην εποχή της αναγκαστικής καραντίνας.
—Στην πολιτική,
η οποία είναι εξίσου σημαντική για την ύπαρξή μας, έχω την αίσθηση πως, στην χώρα μας τουλάχιστον, είναι καιρός πια που ο χώρος αυτός έχει σταματήσει — όταν δεν βυθίζεται στο βυθό της διαφθοράς και της αναλγησίας —να γεννά οράματα και προσδοκίες χωρίς ψευδαισθήσεις· ειδικά το προοδευτικό κομμάτι της εγχώριας πολιτικής είναι αναγκαίο να αναδείξει πρόσωπα με καινούργιο πνεύμα, αληθινά εκσυγχρονιστικό, ανανεωτικό, ανεξάρτητο και, πάνω απ’ όλα, βαθιά δημοκρατικό, ώστε να δικαιολογήσει την προοδευτικότητά του. Αυτή η αναζήτηση πολιτικών προσώπων με λαμπερά και φωτισμένα μυαλά, είναι βέβαια πάντα αναγκαία και ανιχνεύσιμη.
Ποιος ξέρει τι εκκολάπτεται και τι θα εκκολαφθεί σ’ αυτό το πεδίο. Η Βουλή των χρόνων της κρίσης πάντως, δεν έχει να επιδείξει κάποιο ιδιαίτερα ποιοτικό ίχνος για να νιώσουμε πως η κοινωνία θα προχωρήσει με σταθερά βήματα, μέσα σε θετικό πλαίσιο, σε μια πορεία προς τα εμπρός που η κοινωνία έχει τόσο ανάγκη.
—Στον ευρύ κόσμο της καλλιτεχνίας,
το σύνηθες είναι η καθημερινή εργασία στο εργαστήρι τού κάθε δημιουργού. Ο καθείς στον χώρο του, άλλος με τα πινέλα του, άλλος με μουσικά όργανα και παρτιτούρες, άλλος με θεατρικούς ρόλους, άλλος με την καλλιέργεια της έκφρασης και του λόγου, παλεύει καθημερινά με την έμπνευση ώστε να καταλήξει στην ποίησή του, στην όποια συγγραφή του, στο δικό του λογοτεχνικό ή παραστατικό όραμα. Εκτός εξαιρέσεων, τους περιμένει πάντα το… περιθώριο.
—Στον αθλητισμό,
η καθημερινή ενασχόληση, προσωπική ή συλλογική, γεμίζει γυμναστήρια και γήπεδα με τις προπονήσεις αμέτρητων νέων, από τους οποίους είναι σίγουρο πως θα βγουν τα επόμενα ταλέντα, έως και οι πρωταθλητές. Η παρέμβαση της πολιτείας θα υπάρξει;

Αλήθεια, τι κυοφορείται άραγε; Δεν ξέρει κανείς.
Το μόνο που γνωρίζουμε είναι πως η χαμηλότατη συνδρομή της πολιτείας στο να παραχωρεί χώρο, ευκαιρίες και στηρίγματα σε αυτή την «κρυφή» δημιουργία των μελλοντικών χρήσιμων πολιτών, ταλέντων, νέου αίματος και ρευμάτων, είναι ένα μεγάλο κι εθνικό πρόβλημα.
Ένα σπουδαίο θέμα είναι το μέλλον, το άμεσο, το απώτερο και το απώτατο· ιδιαίτερα σε μια χώρα, η οποία κοιτάζει παρελθόν, παρόν και  μέλλον κοντόφθαλμα· πάντα πρόχειρα σε κοντινό πλάνο, στο πόδι, ανάλογα με την περίσταση, την πολιτική συγκυρία και πάντα σε στενό ορίζοντα…
Πόσες φορές ακούω:
«Δεν αντικαθίσταται ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης, ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Λειβαδίτης, ο Ρίτσος, η Δημουλά κ.ά».
«Ο τάδε αφήνει κενό με την απουσία του».
«Η παλιά φρουρά είναι αναντικατάστατη»…
Και πολλά άλλα τέτοιου είδους αποφθέγματα, βιαστικά και εν συγχύσει.
Όμως, ο 21ος αιώνας, βασισμένος προφανώς στις προσωπικότητες του 20ου αλλά και παλαιότερα, υποθέτω πως έχει ανάγκη από αλλαγές και ρηξικέλευθες σκέψεις, προσαρμοσμένες πάντα στις νέες συνθήκες, ισορροπίες, λογικές, αντιλήψεις, αισθήσεις και ήθη σε όλα τα επίπεδα, έστω με τον κίνδυνο πολλοί από εμάς να ακυρωθούν μέσα στον χρόνο που κυλάει. Η ανάγκη είναι να γεννηθεί και να εκφραστεί ένα διαφορετικό κλίμα· σύγχρονο και χρήσιμο.
Κατανοώ πόσο απαραίτητα είναι κάποια σημαντικά πρόσωπα, όμως οφείλουμε πάντα να ψάχνουμε κάτω από την… επιδερμίδα των πραγμάτων, πίσω από την βιτρίνα της εικονικής πραγματικότητας που μας περιβάλλει, όσο δύσκολη και να είναι μια τέτοια προσπάθεια για καθαρότερη όραση· τι είναι ορατό αυτή τη στιγμή; ποιος ξέρει…

Ιδιαίτερα μετά την καραντίνα και επηρεασμένος από αυτήν, νιώθω πως οι νόμοι της αντίδρασης σε ένα περιβάλλον που έχει παλιώσει, θα… γεννήσουν χρήσιμους «αντικαταστάτες».
Διαφορετικά, δεν μας φτάνει πια και δεν επιθυμούμε να αναπνέουμε με καλαμάκι βυθισμένοι στο τέλμα…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 547 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (7/6/2020) Το κλείσιμο τής αυλαίας

Κάποια στιγμή όλοι και όλα κλείνουν τον κύκλο τους και αυτό είναι μια νομοτέλεια. Όπως η φύση φτιάχνει τους καρπούς της και έχει τους κύκλους της, έτσι και οι καλλιτέχνες, οι τραγουδιστές, διανύουν τον δικό τους χρόνο και κάποτε ο κύκλος τους, όχι κατ’ ανάγκη ο βιολογικός, κλείνει.
Η απόφαση της Χαρούλας Αλεξίου, αυτής της σημαίνουσας Ελληνίδας ερμηνεύτριας του λαϊκού μας (και όχι μόνο) τραγουδιού και της ερωτικής μπαλάντας, είναι γενναία και διδακτική. Γενναία, επειδή η απόφασή της προϋποθέτει αυστηρή αυτοκριτική και αυτογνωσία· διδακτική επειδή διδάσκει πως όταν νιώθεις πως ολοκληρώνεται ο ερμηνευτικός- αισθητικός κύκλος σου, πρέπει να έχεις κότσια και τσαγανό, για να αποχωρήσεις με το κεφάλι ψηλά.
Η αποχώρηση έχει να κάνει με τα εργαλεία σου (φωνή, συναίσθημα, τεχνικό χειρισμό, επικοινωνιακή επαφή με ένα τεράστιο κοινό, που σε έχει τοποθετήσει στις πρώτες θέσεις των εκφραστικών επιλογών του), τα οποία νιώθεις πως δεν αντέχουν πια το βάρος τού υψηλού επαγγελματισμού σου και τη μεγάλη καλλιτεχνική σου καριέρα.

Η Χαρούλα Αλεξίου (Χαρίκλεια Ρουπάκα) έχει εισχωρήσει πολύ βαθιά στην τέχνη του ελληνικού τραγουδιού και την ουσιαστική του ερμηνεία (από την αρχή της καριέρας της στη δεκαετία του ‘70), έχοντας βασίσει το ρεπερτόριό της σε τραγούδια με βαθιά νοήματα και ήχους τής παλαιότερης μνήμης του λαϊκού μας τραγουδιού.
Επιχειρώντας μια καταγραφή τής περίπτωσης, με την ευκαιρία της αποχώρησής της από την τραγουδιστική καθημερινότητα, θα έλεγα πως ήταν η κεντρική γυναικεία παρουσία που ταρακούνησε την ιστορία της νεοελληνικής τραγουδοποιίας και τους συνθέτες, οι οποίοι συνέδεσαν τους παλαιότερους ήχους με την αισθητική εξέλιξη της δεκαετίας του ’70· ήχος που δημιουργήθηκε στις λαϊκές γειτονιές από τους απλούς ανθρώπους της, καθώς και τη λαϊκή πνευματική πολιτισμική ταυτότητα εκείνης της δεκαετίας.
Δεν έχει κανένα νόημα να παραθέσω εδώ τα βιογραφικά της στοιχεία. Η σοβαρή ερμηνεύτρια και δημιουργός μάς ανοίγει τους δρόμους για ποικίλες θεματολογίες.
Μία απ’ αυτές είναι η συγκεκριμένη στιγμή τής αποχώρησης· το κλείσιμο τής αυλαίας, η στροφή προς την ιδιώτευση, το τέλος του ένδοξου καλλιτεχνικού παρελθόντος της σε ένα κουτί δυναμικών αναμνήσεων…

Η αποχώρηση από μια καλλιτεχνική πορεία είναι ένα θέμα στο οποίο δύσκολα μπορούν οι «απ’ έξω» να αντιληφθούν και  να εμβαθύνουν. Ιδιαίτερα για όλους όσοι ήρθαν σε επαφή με το πάλκο, τη δημοσιότητα και τους προβολείς της σκηνής, τους γεμάτους από ακροατές χώρους, τη δόξα, τη ματαιοδοξία, την κολακεία τού χώρου και τη στενή συναισθηματική επαφή ενός διψασμένου κοινού να ακούσει, να δει, να λατρέψει το αντικείμενο του αισθητικού του πόθου, η αποχώρηση, για τον καλλιτέχνη, είναι «πέλεκυς» που πέφτει βαρύς στους ώμους… Είναι ασήκωτο το βάρος για την υπόλοιπη ζωή και αυτό το νιώθουν μύριοι όσοι σταματούν, για πολλούς και διάφορους  λόγους. Τραγουδιστές άνδρες, γυναίκες, ηθοποιοί, κομπέρ, μουσικοί, αθλητές, χορευτές… Με το κλείσιμο της αυλαίας, το υπόλοιπο της ζωής φαίνεται, πολύ συχνά, αδιάφορο και οι σκέψεις συνήθως ταξιδεύουν στο παρελθόν, καταλήγοντας στη νοσταλγία και τις στείρες μνήμες· αυτές οι έμμονες σκέψεις περί τής δημιουργικής και περασμένης περιόδου δεν μπορείς να τις αποφύγεις, ούτε εύκολα να τις θεραπεύσεις· ε, λοιπόν, σας διαβεβαιώνω πως δεν έχει βρεθεί, ούτε πρόκειται να βρεθεί ένα τόσο μαγικό χάπι αποκατάστασης αυτού του ψυχικού κενού…

Γι’ αυτό, λέω πως το τίμημα της αποχώρησης είναι συνήθως βαρύ· ίσως όμως να είναι και λυτρωτικό για όσους νιώθουν και αισθάνονται πως θα πρέπει να δοθεί ένα τέλος, για να σώσουν την υστεροφημία και την καλλιτεχνική τους αξιοπρέπεια. Η Χαρούλα πήρε την πρωτοβουλία για μια τέτοια σοβαρή κατάθεση ψυχής δηλώνοντας πως «Έχω απομακρυνθεί από το τραγούδι τελείως. Δεν μπορώ να τραγουδήσω όπως τραγουδούσα παλιά. Και δεν καταδέχομαι να συνεχίσω να το κάνω αυτό, αν δεν μπορώ να το κάνω καλά».
Στο σημείο αυτό, να καταθέσω μια προσωπική εμπειρία όταν εν έτη (περίπου) 1969, ο φίλος και συνεργάτης μου ηθοποιός Αλέξης Γεωργίου, μου ζητάει να ακούσω την κόρη μιας γειτόνισσάς του. Κλείσαμε το ραντεβού, αλλά η «γειτόνισσα» ήταν πολύ τρακαρισμένη και η φωνή της δεν έβγαινε… Έτσι, δεν άκουσα εκείνο το… τρακαρισμένο κορίτσι. Ήταν η περίοδος που έφυγα, μετά από λίγες ημέρες, για να ζήσω στην Ιταλία. Αργότερα, ακούγοντάς την σε τραγούδια του Απόστολου Καλδάρα, πληροφορήθηκα πως η «γειτόνισσα» ήταν η Χαρούλα Αλεξίου και πως άλλαξε το επώνυμό της σε Αλεξίου από τον κοινό φίλο μας, Αλέξη…

Η απόφασή της να παραιτηθεί είναι σοβαρή και υπεύθυνη, καθώς τιμά την 50χρονη πορεία της, πλουσιότατη από δισκογραφία, αμέτρητες συνεντεύξεις, συναυλίες, συνεργασίες, πετυχημένα δικά της τραγούδια, ενίοτε με βιογραφικές πινελιές και ρεπερτόριο το οποίο εκτείνεται από το δημοτικό μας τραγούδι, γίνεται η βασική ερμηνεύτρια του λαϊκού μας τραγουδιού, περνάει με αξιοπρόσεκτη παρουσία στις ερωτικές μπαλάντες και φλερτάρει με ειδικού στιλ ροκ συνεργασίες, διατηρώντας πάντα την προσωπική της σφραγίδα.
Καρπός μιας συλλογικής συνεργασίας με τους παλιούς της φίλους και συνεργάτες Αχιλλέα Θεοφίλου, Μάνο Λοϊζο, Μάρω Λήμνου, Λευτέρη Παπαδόπουλο, Χρίστο Νικολόπουλο κ. ά., το περιβάλλον του Μάκη Μάτσα και της τότε δυναμικής εταιρίας δίσκων η οποία της έδωσε ισχυρό βήμα.
Αυτή η καλλιτεχνική ισχύς δεν ήρθε βέβαια τυχαία,  αλλά εξαιτίας της φωνητικής και ερμηνευτικής της ικανότητας καθώς και των επιλεγμένων τραγουδιών που λειτούργησαν καίρια μέσα στο πλαίσιο της μεταπολιτευτικής μακράς περιόδου.

Η Αλεξίου, με την πρωτοβουλία τής αποχώρησης, έστειλε το δικό της μήνυμα σε αρκετές γνωστές ομότεχνες φωνές τής γενιάς της, μερικές από τις οποίες θα έπρεπε να αποχωρήσουν λόγω φωνητικών φθορών, αλλοίωση των φωνητικών χορδών, την κουρασμένη αισθητική από την συνεχή και ακατάσχετη επαγγελματική χρήση κλπ, και αυτό δεν ισχύει μόνο για τις γυναίκες. Η κατανόηση της φθοράς και η αποχώρηση από το πάλκο ανήκουν κι αυτά στην ευφυή αισθητική ικανότητα να οσφραίνεται κανείς τη φωνητική διάβρωση, να προβλέπει το καλλιτεχνικό τέλος και να αποφασίζει την έξοδο…
Κι εδώ, η Χαρούλα Αλεξίου, δείχνει το δρόμο σε πολλούς, οι οποίοι θα πρέπει να στοχαστούν πάνω σε ένα θέμα βεβαίως πολύ προσωπικό, πολύ ιδιωτικό και πολύ- πολύ ανθρώπινο…

Νότης Μαυρουδής
(Παραθέτω το τραγούδι μου, σε στίχους του σκηνοθέτη Γιώργου Κορδέλλα, Λαβωματιά, με την Χαρούλα Αλεξίου, το 2002)

https://kithara.to/stixoi/MTYyNTIxOTAz/labomatia-aleksiou-xaris-lyrics

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 546 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (1/6/2020) I can’t breathe

Είναι η περίπτωση που εκφράζει απόλυτα το: «μια φωτογραφία-χίλιες λέξεις»· εγώ θα προσέθετα και δέκα και εκατό χιλιάδες λέξεις βλέποντας αυτή τη φωτό, με την αστυνομική μπότα να πατάει φονικά τον λαιμό τού πεσμένου πολίτη από τις δυνάμεις καταστολής τής περιόδου Τραμπ. Ομολογώ πως προσθέτω το όνομα του «απίστευτου» πλανητάρχη, αφού οι παραινέσεις, το ύφος και οι εντολές προς το αμερικανικό μπατσαριό της Μινεάπολις, έχουν προ πολλού δοθεί από τον ίδιο, ώστε να πατάσσεται άγρια και αμείλικτα κάθε εξέγερση, δίκαιη ή άδικη.
Και, για να συνεννοούμαστε: τι θα πει «άδικη» εξέγερση; Η κάθε εξέγερση προϋποθέτει αιτίες, θυμό, αντίρρηση, αγανάκτηση, ταύτιση του κόσμου με το όποιο πρόβλημα, απαιτεί πλήθος εξεγερμένων, οι οποίοι θα έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο αντίδρασης που θα διακινδυνεύσουν ακόμα και τη ζωή τους στη διάρκεια της συμμετοχής τους στην εξέγερση.
Σε όλες τις εποχές οι εξεγέρσεις πάντα έπαιξαν ρόλο, έως και λυτρωτικό, όταν «η ανάγκη γίνεται ιστορία» και το αντικείμενο της αντίδρασης περιέχει σοβαρούς κοινωνικοπολιτικούς λόγους, ώστε να το αγκαλιάσουν η κοινωνία και οι πνευματικές δυνάμεις της.
Στην περίπτωσή μας, δεν έχουμε να κάνουμε με… ποδοσφαιρικά παρατράγουδα, όπου οι «στρατοί» των προέδρων δρουν παραβατικά, αλλά με σοβαρές κοινωνικές ανάγκες…

Ας σοβαρευτούμε. Αντιλαμβανόμαστε τι εννοώ κι ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε τη δύναμη της εικόνας, τη μπότα στον λαιμό τού άτυχου Αφροαμερικανού Τζορτζ Φλόιντ, η οποία στέλνει άμεσα και αναμφισβήτητα μηνύματα προς όλους μας. Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο θα απλωθούν οι εξεγέρσεις σε πόλεις και πολιτείες. Αυτή τη στιγμή σε Λος Άντζελες, Μαϊάμι, Φιλαδέλφεια και Σικάγο, γίνονται βίαια επεισόδια μεταξύ αστυνομίας, εθνοφυλακής και διαδηλωτών, τα οποία φουντώνουν όλο και περισσότερο τα κοινωνικά κινήματα σε τέτοιο βαθμό, που συγκρίνονται με τα σοβαρότερα επεισόδια του παρελθόντος, στην άκρως αντιφατική Βορειοαμερικανική δημοκρατία…

Από τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο, ως την στιγμή που θα αναρτηθεί στο διαδίκτυο, οι εξελίξεις δεν μπορούν να προβλεφθούν. Η αγανάκτηση, μπροστά στην περίπτωση νέας δολοφονίας Αφροαμερικανού, είναι τόσο δυνατή που ο θυμός μεταμορφώνεται σε οργή με ανυπολόγιστη δύναμη κι ορμή, εναντίον του συστήματος αξιών το οποίο δημιουργεί τις ριζωμένες ιδεοληψίες, τον άκρατο συντηρητισμό και τον ρατσισμό που διέπει ιστορικά το αμερικανικό κατεστημένο της πλειοψηφίας των λευκών απέναντι στο… μαύρο δέρμα! Ως φαίνεται, η φανατική θρησκευτική και ρατσιστική νοοτροπία έχει φτιάξει βαθιές ρίζες, οι οποίες δεν ξεπερνιόνται εύκολα. Υποθέτω πως ακόμα και η εκπαίδευση και η αναγκαία γνώση δεν μπορούν να λειτουργήσουν ουσιαστικά στις μάζες τού Νότου, γι’ αυτό και διατηρούνται ακόμα με τόση ισχύ και διάρκεια· οι νόμιμες και παράνομες οργανώσεις τής Κου Κλουξ Κλαν, το αμέτρητο πλήθος από παραθρησκευτικές και κρυφές ή φανερές ένοπλες φασιστοειδείς οργανώσεις, κατατρώγουν το όποιο δημοκρατικό οικοδόμημα μιας σύγχρονης κοινωνίας με βαριά βιομηχανία, με προωθημένη επιστήμη και τεχνολογία, με δημοκρατικότατους συνταγματικούς νόμους, με αξιόλογη διανοητική και κινηματογραφική κατάθεση, αυτής της σπουδαίας κατά τ’ άλλα, χώρας.

Αυτή η ίδια χώρα μάς στέλνει και την φωτό με τον στραγγαλισμό, από την μπότα του αστυνομικού, του άτυχου Αφροαμερικανού. Τώρα πια, έχει γίνει παγκόσμιο viral σε έναν κόσμο αλλοπρόσαλλο, αντιφατικό, ως επί τω πλείστον διχασμένο, καταπιεσμένο, άνεργο, ανασφαλή, εύθραυστο και εξαρτημένο από διάφορα συμφέροντα, πολιτικές και μιντιακές επιρροές, οι οποίες καταφέρνουν τις περισσότερες φορές να εξασφαλίζουν μονοσήμαντες ισορροπίες, σχεδόν πάντα προς το συμφέρον κάποιας πλευράς που ασκεί εξουσία…
Ζούμε ανάμεσα σε ισορροπίες που ανά πάσα στιγμή παραπαίουν και ανατρέπονται. Δεν αναφέρομαι αποκλειστικά στις πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες, αλλά και σε εκείνες του πνεύματος και της σκέψης, οι οποίες είναι συγχρόνως και δυνάμεις, οι οποίες πολλές φορές μάχονται μεταξύ τους, έρχονται, ενίοτε μεσουρανούν, κάποτε παρέρχονται κατά εποχές και διαστήματα.

Πριν κλείσω, θα ήθελα να καταθέσω μια υποκειμενική παρατήρηση· η συγκέντρωση τόσων αναρίθμητων θεωρητικών, πολιτικών, ιδεολογικών, θρησκευτικών, ερευνητικών, ιστορικών σκέψεων, προς το παρόν έχουν ως άθροισμα την… παραγωγή Τραμπ, Ερντογάν, Όρμπαν, Κιμ, αυταρχικές, σκληρές ασιατικές, αφρικανικές και λατινοαμερικανικές, ακόμα και δικτατορικές, ηγεσίες· πρόσωπα και σύμβολα που προκαλούν το θλιβερό μειδίαμά μας, αλλά και τη θλίψη μας, ως προς την αναμονή ενός ουτοπικού μέλλοντος ελπιδοφόρου και αισιόδοξου…
Η μπότα στο λαιμό του άτυχου Φλόιντ, είναι η ίδια με εκείνη της Γκεστάπο και των Ες-Ες, 80 χρόνια πριν σε άλλα σημεία του πλανήτη Γη…
Τα σύμβολα γι αυτό υπάρχουν· για τη διατήρησή τους στο διηνεκές του χρόνου και κυρίως της μνήμης…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | 1 σχόλιο

Σχολιάκι 545 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (28/5/2020) Βασίλης Δημάκης

Τέλος καλό όλα καλά!  Έτσι συνηθίζουμε να λέμε όταν τελειώνει κάποια περιπέτεια. Όμως! Στην περίπτωση του Βασίλη Δημάκη (Β.Δ.) θα πρέπει να εξετάσουμε τα πριν από το «τέλος καλό κ.λ.π.». Κι αυτό διότι αφορά στο ελληνικό σύστημα σωφρονισμού και στην αντιληπτική ικανότητα των λειτουργών αυτού του συστήματος…

Η περίπτωση ενός σχολιασμού, για τον  κρατούμενο Βασίλη Δημάκη, δεν ήταν και δεν είναι εύκολη, μια που πρόκειται για έναν κρατούμενο, με ποινικού χαρακτήρα καταδίκες, ο οποίος όμως αποφάσισε να βρει απάγκιο κι απαντοχή στο δικαίωμα στη γνώση και αυτή ήταν η αιτία της αντιδικίας του με την Γ.Γ. Αντεγκληματικής Πολιτικής  Σ. Νικολάου. Ο κρατούμενος  Β.Δ. βρέθηκε στις φυλακές όταν, ανήλικος ακόμα, καταδικάστηκε για ένα έγκλημα τιμής που διέπραξε. Το σωφρονιστικό σύστημά μας δεν τον βοήθησε κι έτσι, πάλι σε νεαρή ηλικία, όταν αποφυλακίστηκε με υφ’ όρον απόλυση την παραβίασε, προέβη σε ληστείες, ευτυχώς δίχως ανθρώπινα θύματα, συνελήφθη και καταδικάστηκε με αποτέλεσμα ο ποινικός φάκελός του να είναι βαρύτατος, αν σκεφτεί κανείς πως οι ποινές, τού 41χρονου σήμερα, φτάνουν τα 45 χρόνια συνολικά.
Υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι-συμπολίτες μας, οι οποίοι θεωρούν πως, τα βαριά αδικήματα για τα οποία έχει καταδικαστεί και πληρώνει με τη στέρηση της ελευθερίας του, θα πρέπει να είναι η αποστομωτική απάντηση προς εκείνους που έχουν αντίθετη άποψη και θεωρούν πως, ο εν λόγω κρατούμενος, είναι άριστο παράδειγμα σωφρονισμού και δικαιούται της ειδικής αδείας σπουδών λόγω και των υψηλών επιδόσεών του ως υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, ικανότατο μέλος της φοιτητικής πανεπιστημιακής κοινότητας, αν και εντός των τειχών της φυλακής!
Ομολογώ πως συλλογίστηκα πολύ για να καταλήξω αν θα πάρω θέση υπέρ ή εναντίον του «ληστή με το καλάσνικοφ», ο οποίος δεν ήταν και το «καλύτερο παιδί» στα πρώτα νιάτα του, αφού είχε προστριβές με την αστυνομία και τη δικαιοσύνη.
Από την άλλη, ομολογώ πως έχω πάντα ενδοιασμούς σχετικά με πολλές από τις σοβαρές καταδίκες, που τόσο εύκολα αποφασίζονται για νέα παιδιά, τα οποία μπαίνουν σε παράνομες και ανόητες ενέργειες, λόγω ανωριμότητας και προβληματικών οικογενειών, οι οποίες θα πρέπει να τιμωρούνται, αλλά με τρόπο που θα επιτρέπει τον σωφρονισμό και την επανένταξή τους στην κοινωνία.

Εδώ τώρα, στο συγκεκριμένο θέμα που μας απασχολεί, έρχεται μια… λεπτομέρεια, η οποία δεν είναι καθόλου αμελητέα και συνηγορεί υπέρ ενός εκπαιδευτικού πλαισίου για τους φυλακισμένους, το οποίο η πολιτεία και οι θεσμοί, οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπ’ όψη, να το στηρίξουν και απόδειξη γι αυτό  είναι η περίπτωση του Β.Δ.· αυτή η λεπτομέρεια είναι το υψηλό βαθμολογικό επίπεδο του κατάδικου φοιτητή, ο οποίος έχει επιδείξει μια «πρωτοφανή» πρόοδο ως εκκολαπτόμενος επιστήμονας μέσα από το κελί της φυλακής, παρ’ όλο το αντιεκπαιδευτικό κλίμα σωφρονισμού που υπάρχει και που-μεταξύ μας- αν δεν αλλάξει ντροπιάζει την ίδια την έννοια τού σωφρονιστικού συστήματος…

 

Είναι παρά πάνω από σαφές πως η τιμωρία για τα όποια αδικήματα θα πρέπει να τηρηθεί αμετάκλητα· παράλληλα, ο Β.Δ., όπως και ο κάθε φυλακισμένος φοιτητής, θα πρέπει να έχει από την πολιτεία την κάθε ευκολία που χρειάζεται, καθώς και πως θα του παράσχει ευκαιρίες περισσότερης μάθησης!
Γίνεται λόγος για δ ι α κ ρ ί σ ε ι ς σε σχέση με τους άλλους κρατούμενους; Θα έλεγα, γιατί όχι; Το αντεπιχείρημα πως: «η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι το πρόσχημα για προνομιακή μεταχείριση στις φυλακές» είναι ξεπερασμένη και παραπλανητική. Πώς θα διαφοροποιηθεί η κατάσταση όταν δεν εκλαμβάνονται η εκπαίδευση και η παράλληλη γνώση ως «στόχοι» μέσα στο πλαίσιο και στο σκεπτικό τού σωφρονισμού; αυτό δεν υποτίθεται πως είναι η επιδίωξη;
Για να μην αδικήσω όμως κανένα, να πω πως το σωφρονιστικό σύστημα στη χώρα μας, έχει μεριμνήσει και παραχωρεί ειδικές άδειες και κάποιες άλλες ευκολίες στους κρατούμενους φοιτητές. Μπράβο, αλλά θα πρέπει να μην αρκούμαστε  στα έως τώρα. Να συνεχιστεί το εκπαιδευτικό σύστημα στις φυλακές  με νέα προγράμματα προς όσους το αξίζουν και ενδιαφέρονται έμπρακτα· θεωρείστε, εσείς οι υπεύθυνοι, πως οι προσπάθειες, για να γίνει ο σωφρονισμός πραγματικότητα, δεν τελειώνουν ποτέ.
Κύριοι, όταν οφείλετε (με έψιλον παρακαλώ) να σωφρονίσετε και όχι να φυλακίσετε, για να υποβαθμίσετε και να μετατρέψετε τους «κακούς» σε ανθρώπινα τέρατα, τότε δώστε βάρος στην εκπαίδευση και μεριμνήστε για όσους μπορούν να διαφοροποιηθούν μέσω της γνώσης, της παιδείας, των βιβλίων, της επιστήμης και τέλος, της προσπάθειας να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι μέσα απ’ τα κελιά. Να αποδειχτούν χρήσιμοι στην κοινωνία και στον εαυτό τους, όταν θα βγουν από τη φυλακή και ξεπεράσουν τα αρρωστημένα κυκλώματα που είναι αμέτρητα και, τις περισσότερες φορές, α ξ ε π έ ρ α σ τ α…

Ο Β.Δ. είναι πεισματάρης, επίμονος και έχει στόχους σοβαρούς. Έκανε απεργία πείνας και νερού για να του επιτρέψουν να επιστρέψει στο κελί του στις φυλακές Κορυδαλλού, κάτι που τελικά το πέτυχε. Συγχρόνως, κατάφερε με την ακατανόητη και χρονοβόρα άρνηση της Γενικής Γραμματέως, να γίνει συμβολικό πρόσωπο, για όποιον βλέπει τον σωφρονισμό ως δεύτερη ευκαιρία στη ζωή!

Νότης Μαυρουδής

 

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 544 (Μετά πάσης ειλικρινείας…) (26/5/2020) Νέα ζωή…

Δεν το επιβεβαίωσα αν αληθεύει, αλλά σαν να άκουσα τη νύχτα από το ραδιόφωνο πως, στο αεροπορικό δυστύχημα του Πακιστάν με την πτώση του Airbus A320 και τον θάνατο τουλάχιστον 97 ανθρώπων από την πτώση μέσα στην πόλη  Καράτσι, σε αυτή τη νέα τραγωδία διασώθηκαν δυο μόνο άνθρωποι. Ένας διευθυντής τραπέζης κι ένα νήπιο! Με καθήλωσε η είδηση για  το μωρό… Μέσα από μια τέτοια συγκλονιστική ιστορία, ε π έ ζ η σ ε το πιο αδύναμο πλάσμα!
Δεν έψαξα περισσότερες λεπτομέρειες αλλά, τι σημασία έχει; Η εικόνα θα μπορούσε ακόμα και να επινοηθεί ως μυθοπλασία. Ακόμα κι αν τελικά είναι ανύπαρκτο το συγκεκριμένο συμβάν, η εικόνα στροβιλιζόταν στο μυαλό και την φαντασία μου όλη τη νύχτα.
Ένα μωρό, μια ύπαρξη που μόλις πριν λίγο καιρό γεννήθηκε, βγήκε ζωντανό μέσα από το φρικιαστικό τοπίο καταστροφής και πύρινου ολέθρου που προκλήθηκε από την πτώση τού αεροπλάνου, πάνω σε αμέριμνους ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα στα σπίτια τους. Από αυτή την κολασμένη κι ανείπωτη τραγωδία, η έστω φανταστική διάσωση ενός βρέφους με κάνει να κρατάω τους απαραίτητους συμβολισμούς μιας νέας ζωής, η οποία ζητάει κι αυτή μια θέση «σ’ αυτόν τον κόσμο τον μέγα» όπως λέει ο ποιητής. Εξάλλου, έχουν σημειωθεί παρόμοιες διασώσεις μωρών αεροπορικών δυστυχημάτων· ένα στις 27/12/2017, στο  Καζακστάν, το αεροσκάφος Fokker 100 της εταιρείας Bek Air από το Αλμάμε με προορισμό την πρωτεύουσα Νουρσουλτάν· ένα ‘άλλο στις 25.6.2015, ένα Cessna 303 συνετρίβη στη Βορειοδυτική Κολομβίας Hector Carrascal.

Για σκέψου-λέω εγώ· ένα τόσο δα πλασματάκι αδύναμο, που διαθέτει μόνο την αφοπλιστική του αθωότητα και-υποθέτω-τον ενυπάρχοντα σπαραγμό στο κλάμα τής νεανικής (πιο νεανική δεν γίνεται) ορμής κι ενέργειας που διαθέτει αυτό το κορμάκι, αυτό το μικρό σημείο ζωής. Να ζητάει να σωθεί για να πάρει κι αυτό μια θέση στον επόμενο, μετά τα συντρίμμια του αεροπλάνου, κόσμο…
Φαντάζομαι πως το κλάμα του θα πρέπει να ήταν ο απόλυτος σπαραγμός! Οι διασώστες θα το πρόσεξαν περισσότερο, αφού η ίδια η φύση των γεγονότων  μας καλεί να στρέψουμε ανακλαστικά την προσοχή μας προς τους ανυπεράσπιστους…
Είχα δυστυχώς κι εγώ μια αντίστοιχη σχεδόν εμπειρία με ένα δυστύχημα, πριν από 40 χρόνια στους γαλλικούς αυτοκινητόδρομους, όταν ένα σχολικό πούλμαν με μαθητές, μέσα στη βαθιά νύχτα, πήγε και σφηνώθηκε στα τσιμεντένια τοιχώματα μιας γέφυρας. Είμασταν σε ένα ΙΧ με έναν φίλο μου πίσω από το πούλμαν και αυτόπτες μάρτυρες τού μακάβριου συμβάντος. Το πούλμαν είχε γίνει συντρίμμια… Σιδερικά, λαμαρίνες, τζάμια, μυρωδιές θανάτου, χώματα, σκόνες, αναθυμιάσεις, μαζί με ουρλιαχτά και νεανικά κορμάκια, ήταν η εικόνα που βλέπαμε μπροστά μας.
Το μόνο που μπορούσαμε να κάνουμε ήταν να παίξουμε κι εμείς τον ρόλο των… διασωστών. Μέσα στη νύχτα, οδηγούμασταν από τα σπαραχτικά κλάματα όσων παιδιών (ηλικίας 10-13) μπορούσαν ακόμα να φωνάξουν· ώσπου να καταφθάσουν περιπολικά και νοσοκομειακά, μπήκαμε στη διαδικασία να παραμερίζουμε σιδερικά και λαμαρίνες, για να φτάσουμε στα σημεία που ξεκινούσαν οι φωνές, για να απελευθερώσουμε κορμιά που εκλιπαρούσαν για βοήθεια. Ήταν μια ζοφερή-απόκοσμη-απίστευτη-αξέχαστη νύχτα…

Μέσα σε ένα παρόμοιο σκηνικό καταστροφής βρέθηκε και το άγνωστο νεογέννητο· δεν γνωρίζω αν ήταν γένους θηλυκού ή αρσενικού, αν είναι μαύρο, λευκό ή άλλου χρώματος, τη θρησκευτική του καταγωγή και την ταξική του προέλευση. Είναι ένα μωρό, ένας άνθρωπος που διασώθηκε από μια τραγωδία με 97 τουλάχιστον νεκρούς! Είναι μια καινούργια ψυχή που ξεκινάει τη ζωή του τ ώ ρ α. Ίσως στο dna, στο υποσυνείδητό του, να καταγράφηκε ξαφνικά όλο το σκηνικό τών ήχων μιας αεροπορικής πτώσης: τριξίματα μετάλλων, απελπισμένες φωνές-κραυγές μελλοθανάτων επιβατών, απανωτοί γδούποι, κρότοι, χτυπήματα από την πτώση του αεροπλάνου, όλοι οι σχετικοί θόρυβοι που κρατάνε λίγο, αλλά με την μέγιστη ένταση και βία που προκαλεί τον τρόμο, τον πανικό και ασφαλώς θα ταρακούνησαν τον ήρεμο κόσμο ενός μωρού που το φαντάζομαι στη ζεστή αγκαλιά της μάνας…
Υπήρξε η στιγμή μηδέν! Το δεύτερο σημείο εκκίνησης για μια νέα ζωή που θα προστεθεί στην δική του κοινωνία και θα ακολουθήσει τη μοίρα του. Δεν γνωρίζει κανείς το μετά· όταν το μωρό θα γίνει αγόρι ή κορίτσι, άνδρας ή γυναίκα, μεσήλικας, γέρος ή γριά, υπερήλικας. Θα μπει στην αλυσίδα της ζωής, θα ακολουθήσει την κοινή πορεία και θα πάψει να μας απασχολεί η ιδιωτικότητά του.
Θυμήθηκα τα τόσα προσφυγικά μωρά με τους γονείς τους, τυλιγμένα με κουρέλια, να διασχίζουν τις σχετικά μικρές θαλάσσιες αποστάσεις στο Αιγαίο για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή. Πολλά απ’ αυτά, γίνονται τροφή στα ψάρια…
Η αφορμή της μυθοπλασίας μου υπήρξε… εθελοντική, αναζητώντας με τη φαντασία μου ένα απρόσμενο σημείο έναρξης μιας νέας ζωής· εάν όντως υπήρξε ή όχι στους διασωθέντες ένα νεογέννητο έχει πάψει να με ενδιαφέρει κι έτσι, χωρίς να μπορώ να το επιβεβαιώσω, το… επινόησα, μια που όπως είδαμε έχει συμβεί στο παρελθόν.

Ο διασωθείς τραπεζίτης θα συνεχίσει την ζωή του μετά από το σοκ που υπέστη, αλλά το μωρό, χωρίς τη μάνα πλέον, θα ξεκινήσει από το μηδέν με ένα μεγάλο σοκ στη μνήμη του και θα περιπλανηθεί στους άγνωστους δρόμους της ζωής. Όλοι θα θέλαμε να «συναντηθεί» με τα απαραίτητα: στέγη, τροφή, αγάπη και τρυφερότητα, ζεστό περιβάλλον, να βρει απάγκιο στη γνώση και να ζήσει με αξιοπρέπεια· όπως δικαιούται ο καθείς. Θα το… παρακολουθώ νοερά, με την φαντασία μου· ποιος ξέρει; ίσως η… μεταφυσική μυθοπλασία μου, να προστατεύσει ένα άγνωστό μου πλάσμα…

Νότης Μαυρουδής

https://www.in.gr/2020/05/23/world/pakistan-sygklonistikes-martyries-gia-tin-ptosi-tou-aeroplanou/

 

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε