Σχολιάκι 317 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (22/4/2017) Λουκέτα παντού…

Δεν μπορούσα να φανταστώ πως αυτό που λέμε οικονομική κρίση και πτώση τού επιπέδου ζωής θα καταγραφόταν στο γενικότερο τοπίο τόσο ανάγλυφα, τόσο… θεαματικά! Όντως, σχεδόν τα πάντα έχουν να κάνουν με το θέαμα, την εικόνα και όλα επηρεάζονται από αυτήν. Με αφορμή την ερημιά των δρόμων και των κλειστών μικροεπιχειρήσεων αυτές οι σκέψεις. Το ¨λουκέτο¨, όπως συνηθίζουμε να το λέμε, αυτή η άκρως μελαγχολική εικόνα σε μαγαζιά και σε καταστήματα, καταγράφηκε δια παντός εντός μου. Μια πραγματικότητα που την συναντάμε πλέον σε όλο το λεκανοπέδιο της Αττικής και σε όλη τη χώρα…
Κλειστά μαγαζιά, κάτι σαν νεκρή φύση, σκοτάδι και ερημία. Τα προκαλούμενα συναισθήματα, από τις εικόνες των λουκέτων, δίνουν και παίρνουν. Η των πραγμάτων αισθητική όψη, τραυματισμένη θα πρέπει να… συμφιλιωθεί με το θέαμα αυτό. Μπορεί; Όλα χωνεύονται και το πρώτο που θα πρέπει να συνηθίσει είναι, το μάτι. Αυτό που άλλα έβλεπε και τώρα άλλα θα πρέπει να συνηθίσει, εάν θέλει να επιβιώσει…
Σε μια βόλτα στους δρόμους, σε όποιους δρόμους, ο περιπατητής θα εισπράξει το συναίσθημα της… σφαγής των αμνών. Το κάθε λουκέτο είναι και μια προσωπική ιστορία και όλες μαζί οι ιστορίες είναι το αφήγημα της εποχής που κρατάει επτά και πλέον χρόνια, και μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε ότι η χώρα αυτή δεν μπορεί πλέον να ξεπεράσει τις πολυάριθμες κακοδαιμονίες διαχείρισης και διοίκησης. Θέλω να αποφύγω οποιαδήποτε «κρυφή» αντιπολιτευτική διάθεση. Πολλές φορές καταφεύγουμε σ’ αυτήν, για να… λύσουμε δήθεν τον κόμπο με τον οποίο δύσκολα και χρονοβόρα θα μπορούσαμε να ξεμπερδέψουμε, αλλά βλέπεται ο χρόνος δεν έχει συναισθήματα. Ξέρει μόνο να κυλάει. Τα τρένα περνούν, κι εμείς ακίνητοι απλώς κουνάμε το μαντήλι…

Είναι σημερινό φαινόμενο αυτό; Όχι, δεν είναι ούτε σημερινό, ούτε φαινόμενο είναι. Χρόνια τώρα βρισκόμαστε σε μια ασθμαίνουσα αγορά, που με επιμονή βαδίζει προς μια καταστροφική πορεία. Σαν τους ισχυρούς αέρηδες που έβγαλαν το πλοίο εκτός πορείας. Το κάθε λουκέτο προσθέτει σκοτεινά χρώματα στο γενικότερο κάδρο. Για να παραφράσω το άσμα θα πω: Κάθε λουκέτο και καημός/ κάθε καημός και δάκρυ… Ένα κοινωνικό πραγματικό δράμα ξετυλίγεται μπροστά μας, που θα αποφύγω εδώ την βαθύτερη πολιτική και κοινωνιολογική ανάλυσή του, προσπαθώντας απλώς να το εκλάβω ως ένα αποκαρδιωτικό θέαμα καθημερινότητας, που πιθανώς να μπορεί να εμπνεύσει και πάλι ποιητές, λογοτέχνες, μουσικούς. Να γίνει πρώτη ύλη για ποικίλους δημιουργούς.
Να θυμηθούμε πως στη δεκαετία του ’50 και του ’60 ενέπνεαν τα γκρεμισμένα σπίτια, οι μαχαλάδες, το τσαρδί, το πηλοφόρι, το μυστρί, η Δραπετσώνα, «στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά», η φτωχολογιά, λέξεις και έννοιες που χαρακτήρισαν μια αλησμόνητη εποχή λαϊκής τέχνης. Βγήκαν τότε ποιητές και μουσικοί και τα καταγράψανε, για να τα έχουν οι επόμενοι και να τα θυμούνται στα μεγαλώματά τους…
Τώρα τα λουκέτα δηλώνουν νέα φτώχια! Και αυτή η φτώχεια εισχώρησε βίαια, κατακτητικά. Οι «κοινωνικές παροχές» ανίκανες και ανύπαρκτες σ’ αυτή τη χώρα, ευνόησαν την ευρεία εξάπλωση της «αρρώστιας» τού κλεισίματος των καταστημάτων, στο μεγαλύτερο κομμάτι τού εμπορικού κόσμου τής χώρας.
Ποιος θα βρεθεί τώρα να ιστορήσει την εποχή των λουκέτων; Να νιώσει σε βάθος το σκοτάδι τού άδειου και κλειδωμένου χώρου, εκείνου που βρίσκεται στο δίπλα και στο παραδίπλα άδειο κατάστημα… Ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα θεοσκότεινα, έρημα, εγκαταλελειμμένα, αραχνιασμένα, έχουν ήδη μεταμορφωθεί σε σύγχρονο μακάβριο θέαμα, που το προσπερνώ, αποστρέφοντας το βλέμμα, ώστε να αποφύγω τον… υπαρκτό ρεαλισμό μιας άλλοτε σφύζουσας από ζωή κοσμοπολίτικης πόλης. Δεν είναι μόνο η Αθήνα. Παντού η ίδια μεταδοτική και έρπουσα ασθένεια της εικόνας τού «κενού», που συνεχίζει να καταβάλλει και να αποσαθρώνει την οικονομία τής χώρας μας. Από μόνο του το θέαμα με ξεπερνάει κάθε φορά που βρίσκομαι μπροστά του… Νιώθω απόλυτη ερημιά και ανασφάλεια. Αισθάνομαι συγχρόνως πως αιωρούμαι στη σφαίρα ενός σουρεαλιστικού θεάματος, που έχει να κάνει με την εξαντλημένη ενέργεια και τα παρακμιακά σημάδια μιας ολόκληρης κοινωνίας…

Όχι, όχι, δεν θέλω να το μπερδέψω με την πολιτική αυτό το βάσανο, παρ’ όλο που πιο μπλεγμένο δεν γίνεται… Από τη στιγμή όμως που, για το γεγονός, δεν βαρύνεται πλέον μόνο μία πλευρά τής πολιτικής, θα πελαγοδρομούσα στην προσπάθεια ανάλυσής του.
Η πόλη είναι και εικόνα. Η κρίση αποτυπώνεται σ’ αυτή την εικόνα τής ερημίας και της εγκατάλειψης. Μια τέτοια πραγματικότητα δεν μπορεί ουδείς να την αμφισβητήσει, αφού τα λουκέτα, τα εγκαταλελειμμένα μαγαζιά, είναι πλέον περισσότερα από τα εν λειτουργεία. Πώς θα λυθεί ο γρίφος; Με την ανάπτυξη λένε. Και πώς θα αναπτυχθεί μια οικονομία η οποία βασίζεται στους μη έχοντες όταν αυτοί οι τελευταίοι είναι οι περισσότεροι; Το ξέρω, είναι αυτονόητα και εύλογα ερωτήματα που δεν έχουν εύκολη απάντηση από τη στιγμή που, η ως τώρα διαμόρφωση της πραγματικότητας, όχι μόνο έχει αγκυλώσει τον πολίτη αλλά τον έχει θέσει και εκτός μάχης…

Τα άδεια, τα κλειστά με λουκέτο καταστήματα, μαγαζιά, εμπορικά κέντρα, γραφεία σε κάθε οικοδομικό τετράγωνο, τα προς πώληση σπίτια, είναι σήμερα στο επίκεντρο της ζωής. Είναι το κυρίαρχο, μαζί με την ανεργία, καθημερινό ζήτημα, που αναζητά κατανόηση, ανάγνωση, ανάλυση και, εντέλει, πολιτική οξυδέρκεια από όλους μας…
Την διαθέτουμε;

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | 1 σχόλιο

Σχολιάκια 316 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (10/4/2017) Αυτή τη φορά κατέγραψα επί μέρους θεματάκια που έχουν απασχολήσει την καθημερινότητά μας. Θέματα των ημερών που προκαλούν την ανησυχία μου και θέλω να τα μοιραστώ μαζί σας.

ΚΑΙ Η ΑΜΕΡΙΚΗ ΣΤΟ ΚΟΛΠΟ
Όχι θα έλειπε… Ο πλανητάρχης θα έπρεπε (κατά την άποψή του) να δηλώσει την παρουσία του δια των όπλων. Δεν θα μπορούσε η… μεγάλη Αμερική να μείνει εκτός παιχνιδιού στη Συρία. Οι δυνατότητες προσωπικής ανάλυσης βέβαια, δεν είναι σε τέτοιο επίπεδο που θα με βοηθούσαν να εμβαθύνω πάνω στο θέμα, όμως κάτι μου λέει πως εκεί, σ’ αυτή την βασανισμένη και καταστραμμένη πλέον χώρα τής Μέσης Ανατολής, υπάρχει… μέλι! Οι εμπλεκόμενες χώρες που ευνοούν τον Άσσαντ, τους φανατικούς Ισλαμιστές, την αντιπολίτευση και πάσης φύσεως φυλάρχους, τρομοκράτες, πολεμοκάπηλους, διακινητές, αρπαχτικά διάφορα, κρυφά και φανερά συμφέροντα, γεωστρατηγικές πολιτικές, όλος αυτός ο πολτός που έχει αφανίσει γυναικόπαιδα και άμαχο πληθυσμό, αποσκοπεί σε κομμάτι τής… πίττας.
Η Συρία, ως φαίνεται, «κρύβει» κάτι το ιδιαίτερο, εξ’ ου και ο λαβύρινθος και  η απουσία, προς το παρόν, λύσης, η οποία αντί να έρθει, όλο και περισσότερο απομακρύνεται. Οι βομβαρδισμοί τού Τραμπ, ήρθαν για να σκοτεινιάσουν ακόμα περισσότερο το ήδη μακάβριο τοπίο.
Ίσως η Συρία είναι ο καθρέφτης τού σημερινού κόσμου. Ενός κόσμου αυτοκαταστροφικού, που έχει εξαντλήσει την πολιτισμική του δυναμική και την δημοκρατική του παρακαταθήκη, υποταγμένος πλέον στη δύναμη των όπλων. Παλιά ιστορία θα μου πείτε, την έχουμε δει τόσες φορές και θα περίμενε κανείς τα παθήματα να γίνονται μαθήματα, αλλά η πραγματικότητα μάς λέει άλλα πράγματα. Αφού μαζεύτηκαν στις εξουσίες των μεγάλων χωρών, αποκλειστικά, κουζουλοί, παράφρονες…
Να περιμένουμε λοιπόν τι;

ΤΕΤΑΡΤΟ Ή ΤΡΙΤΟ;
Αναρωτιέμαι: Τέταρτο μνημόνιο ή απλώς συνέχεια του Τρίτου, η νέα συμφωνία μετά την πολυσυζητημένη αξιολόγηση; Ο υπουργός Τσακαλώτος μας προειδοποίησε, ο άνθρωπος, πως «θα στεναχωρήσουν τον ελληνικό λαό τα νέα μέτρα»…
Μα, πού τα λέει αυτά ο υπουργός; Σε εμάς, τον… σοφό και… ηρωικό λαό που, τουλάχιστον επί επτά συναπτά χρόνια, όλο για τα χειρότερα προετοιμαζόμαστε; Τόσα χρόνια ασκήσεων, κράτημα της αναπνοής, συνεχόμενες επικύψεις, συνήθως στα τέσσερα (βλέπε Καμμένο), τώρα τις λέμε και κυβιστήσεις, παρακολουθούμε τις… άοκνες και… ανυποχώρητες προσπάθειες συνεννοήσεων, σε Χίλτον και Βρυξέλλες, τις εφιαλτικές μνήμες υποσχέσεων για λαγούς με πετραχήλια, από το στόμα αμετροεπών αριστερούληδων κυβερνητών, καθώς και άλλων που τείνουμε να τους ξεχάσουμε… Όχι. Το εθνικό μας σθένος θα αντέξει (;) την αναμενόμενη στεναχώρια που μας εξασφάλισε, με την σειρά του, ΚΑΙ ο υπουργός με το κόκκινο σακίδιο.
Σ’ αυτόν τον τόπο δεν πλήττεις ποτέ. Το παραδεχόμαστε όλοι. Είναι η ταυτότητα της χώρας. Το μόνο που μας παρηγορεί είναι η Άνοιξη, με την ανθοφορία, τα πουλάκια που κελαηδούν και τα τριζόνια… «τρι και τρι και τρι και τρι», που έλεγε κι ο Ελύτης… Οι νύχτες θα γίνουν πιο ρομαντικές και η ψυχή ίσως αποκτήσει μια ανάταση. Τώρα που εξασφαλίσαμε το ‘19’ το ’20, ως έτη ακόμα πιο σκληρών περικοπών, δηλαδή ένα μέλλον πιο στενάχωρο, ας δούμε πώς θα βγάλουμε το ’17 και το ’18. Καλούμαστε να… επιβιώσουμε ως τότε και να ανεχτούμε ποιος ξέρει τι ακόμα.
Δυσκολεύομαι να δώσω το ελπιδοφόρο σύνθημα τής Ανάστασης των ημερών. Δεν με παίρνει… Θα το ψάξω με τον… ψυχολόγο μου, για το πώς θα μπορέσω  να ξεπεράσω τέτοια στεναχώρια…
ΣΟΥΗΔΙΑ κλπ.
Η πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στη Σουηδία, έδειξε και το επίπεδο σοβαρότητας τής σκανδιναβικής χώρας που αντιμετώπισε την τραγωδία με σύνεση. Όχι πως στα παρόμοια συμβάντα οι άλλες χώρες (Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία, εχθές η Αίγυπτος) επέδειξαν διαφορετική συμπεριφορά. Αντιθέτως, παρακολουθώ συγκλονισμένος το πένθος, τα λουλούδια, τα κεριά και τη συγκίνηση στα πρόσωπα των επισκεπτών, στα σημεία των επιθέσεων. Από την άλλη μεριά, βλέπω τον αποτρόπαιο πόλεμο των τζιχαντιστών, που δεν έχει όρια και κανόνες. Θα μου πείτε: Ποιος πόλεμος έχει κανόνες; Ούτε οι «προηγμένες» χώρες, με τις εισβολές και τους βομβαρδισμούς, βρίσκονται στο κάδρο οποιασδήποτε λογικής… Ο απόλυτος παραλογισμός σε όλο το μεγαλείο του!!!
Ωστόσο, κάποιες από τις προαναφερθείσες χώρες είναι κατά κάποιο τρόπο υπεύθυνες για την διαμόρφωση αντιευρωπαϊκής υστερίας από τους ριζοσπαστικοποιημένους μουσουλμάνους. Δεν είναι βέβαια η στιγμή να ξεμπλέξουμε το νήμα τής ευθύνης για τις αποικιοκρατικές συμπεριφορές αυτών των ευρωπαϊκών κρατών.
Η Σουηδία όμως; Αναρωτιόμαστε, γιατί αυτή η επίθεση τζιχαντιστή σε μια χώρα που συμπεριφέρεται ειρηνικά; Μου φαίνεται πως τον απόλυτο παραλογισμό δεν μπορείς να τον κατανοήσεις, ούτε να τον αντιμετωπίσεις. Τι να σκεφτώ και τι να πω; Το αποτρόπαιο συμβάν στη Στοκχόλμη, θα πρέπει κι αυτό να εξεταστεί με περίσκεψη…

REALITY
Γέμισαν οι τηλεοράσεις μας από Reality. Όλο και περισσότερα προβάλλονται στις οθόνες μας και αποσπούν την προσοχή μας. Την προσοχή τού μεγαλύτερου ποσοστού τών τηλεθεατών. Λένε πως, ένα θέαμα που βλέπουν «οι πολλοί», είναι κατά κάποιον τρόπο «εικόνα» κοινωνικής συμπεριφοράς, που θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψη. Είναι, όντως, άποψη που δεν απορρίπτω, παρ’ όλο που ουδέποτε έγινα ακροατής ή θεατής μιας μόδας που ρίζωνε κατά διαστήματα στον κοινωνικό περίγυρο.
Τα Reality είναι λαϊκή κουλτούρα και ισχυρή εικονική πραγματικότητα, που κεντρίζει το ενδιαφέρον «των πολλών». Είναι εισαγόμενο προϊόν και απαραίτητο αναβολικό, για μια χώρα με αξεπέραστα κοινωνικά προβλήματα. Είναι θέαμα με όλες τις συνταγές για πνευματική αγκύλωση που την υφίστανται μικροί και μεγάλοι. Το Reality θα κάνει τον κύκλο του (δεν μπορώ αυτό να το ορίσω σε χρόνο) και όταν δείξει σημάδια κόπωσης θα ανανεωθεί και θα προβληθεί κάποιο άλλο «αναβολικό», εκείνο που οι νέες κοινωνίες θα αναζητούν… Τα  Reality, φαίνεται πως δεν φοβούνται οικονομικές κρίσεις και κοινωνικές δυσκολίες, διότι, όπως τα ψυχοφάρμακα, υποκαθιστούν τα αντίστοιχα χαπάκια, που ούτως ή άλλως πωλούνται σε μεγάλες ποσότητες «στους πολλούς»…
ΥΣΤΕΡΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ…
Χιλιοειπωμένο το θέμα και ανεξάντλητο.
Κάθε χρόνο, σε κάθε εποχή, οι δρόμοι βάφονται με αίμα από τα πολυποίκιλα τροχαία. Δεν προλαβαίνουμε να μετράμε θύματα. Ελπίζαμε πως τα έργα, με τις παραδόσεις εθνικών και ασφαλών δρόμων, θα χαμήλωναν τους δείκτες δυστυχημάτων, αλλά αυτό ακόμα δεν έχει συμβεί. Πέρα από τους δρόμους, υπάρχει και ο ανθρώπινος παράγοντας που έχει να κάνει με τις ταχύτητες, την καταλληλότητα των οχημάτων, το αλκοόλ, την αφηρημάδα, του σεβασμού των κανόνων κλπ. Καθημερινά χάνουμε κόσμο. Στο πρώτο εξάμηνο του 2016, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία τής Τροχαίας, 378 άτομα έχασαν τη ζωή τους… Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για έναν κανονικό πόλεμο! Το μέγεθος της τραγωδίας δεν αφορά μόνο στους νεκρούς αλλά και στους τραυματίες.
Οδηγώ μόνος μου αλλά ανάμεσα σε χιλιάδες άλλους που περνούν από αντίθετη κατεύθυνση, από αριστερά, από δεξιά, με ταχύτητες εξωφρενικές, με αργοπορίες, με φλας, χωρίς φλας, οι περισσότεροι με επιθετικότητα… Κάθε φορά που οδηγώ σκέφτομαι το απρόσμενο, το απρόοπτο, το ξάφνιασμα, τον αιφνιδιασμό… Πώς να οδηγήσεις έτσι; Πώς να συγκεντρωθείς;
Υστερία των οδηγών στους δρόμους. Κι επειδή η Άνοιξη έχει την ιδιότητα, μεταξύ άλλων, να αναστατώνει τις ορμόνες, προκαλεί τραγικές επιπτώσεις στους εθνικούς (και όχι μόνο) δρόμους, γιαυτό καλό θα ήταν, να διαβάζουμε τις στατιστικές τροχαίων, κάθε φορά που θέλουμε να πιάσουμε το τιμόνι…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | 2 Σχόλια

Σχολιάκι 315 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (6/4/2017) Το γαρύφαλλο της ουτοπίας…

Η μαζική αναφορά στο πρόσωπο τού Μπελογιάννη (1915-1952) κεντρίζει το ενδιαφέρον όλων όσοι ασχολούνται με την σχολιογραφία. Όχι για να προστεθεί ένα ακόμα κείμενο στην ακατάσχετη και ανιστόρητη πολλές φορές φλυαρία χολερικών τύπων, αλλά ως ευκαιρία, μήπως και βγει κάποιο ισορροπημένο συμπέρασμα για τα χρόνια που πλήγωσαν και ως φαίνεται συνεχίζουν να πληγώνουν, παρόλο που αφορά σε θέματα «παλαιάς εποχής».
Ο «άνθρωπος με το γαρύφαλλο» έρχεται και πάλι να ανακινήσει τη σκοτεινή ιστορία των δεκαετιών ’40 και ’50, όταν η δίκη και η εκτέλεσή του, είχε κινητοποιήσει τους ενδιαφερόμενους και διανοούμενους της εποχής, οι οποίοι αντιμετώπισαν την όλη υπόθεση και ως σύμβολο τού αιτήματος να μπει ένα τέλος στις σκληρές αντικομουνιστικές μεθόδους και να περάσουμε, με κάποιο τρόπο, στην ειρηνική περίοδο που είχε ανάγκη η απελευθερωμένη  από τον γερμανικό φασισμό Ευρώπη. Η δημοφιλής ζωγραφιά τού Picasso, οι εφημερίδες τής εποχής, μαρτυρούν το έντονο πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την ελληνική πολιτική κατάσταση εκείνης τής περιόδου.
Τώρα, με την απόσταση των 65 χρόνων από την αποφράδα εκείνη ημέρα τής εκτέλεσής του (μαζί με τους συντρόφους του, Μπάτση, Καλούμενο, Αργυριάδη) και με αφορμή τα πρόσφατα εγκαίνια του Μουσείου Μπελογιάννη που στήθηκε στην Αμαλιάδα, οι μνήμες και τα ανακλαστικά μάς επαναφέρουν στη σκοτεινή εκείνη περίοδο που στιγματίζει ακόμα και σήμερα τη χώρα. Οι πληγές τού διχασμού, η αντικομουνιστική υστερία τής τότε Δεξιάς (συνονθύλευμα ταγματασφαλιτών, δοσιλόγων, βασιλικού παρακράτους και συντηρητικών πολιτικών) έφτιαξαν μίγμα εξουσίας που αντιμετώπισε με απόλυτη σκληρότητα (μέσα από εξορίες, φυλακές και κοινωνικές διακρίσεις), εκείνους που πολέμησαν τον κατακτητή και συγχρόνως αγωνίστηκαν για μια ουτοπική ελπίδα, όπως αποδείχθηκε πολύ αργότερα. Αν προστεθούν και οι λαθεμένοι χειρισμοί τού τότε ΚΚΕ και της εξάρτησής του από ξένες επιρροές, τότε ίσως να μπορέσουμε να αντιληφθούμε εκείνο το βαρύ κλίμα, με οσμή θανάτου…
Ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν ένα σημαίνον πρόσωπο εκείνης τής εποχής και ανήκει σε μια σελίδα τής νεότερης ελληνικής ιστορίας που προκαλεί τη μελαγχολία μας. Και αυτός και οι σύντροφοί του ασφαλώς και γνώριζαν τις σκοτεινές πλευρές των αποφάσεων του ΚΚΕ, αλλά η πίστη στο κόμμα ήταν… υπεράνω όλων! Είναι ιδιαιτέρως δύσκολο, έως ακατόρθωτο, να επιστρέψουμε έστω νοητά, σε εκείνη την περίοδο. Ειδικές συνθήκες τής εποχής και του παγκόσμιου status quo, δημιούργησαν επιστρώματα ιδεολογιών, εξαρτήσεις και πάθη εκατέρωθεν. Η μια πλευρά νίκησε και η άλλη ηττήθηκε. Εκείνη που ηττήθηκε όμως κατά κράτος, ήταν η ίδια η χώρα που διεύρυνε τις πληγές της. Έτσι τελειώνουν οι πόλεμοι και μετά αρχίζουν οι «επίλογοι», οι οποίοι κι αυτοί περιέχουν έναν άλλον κρυφό και φθοροποιό «πόλεμο», που αφήνει τραύματα, πληγές και τέτοιου είδους παρακαταθήκες…
Πέρασαν πολλά χρόνια για να αποκατασταθεί η πολιτική ηρεμία, μέσα από το δημοκρατικό κλίμα και τη νομιμοποίηση τού κομμουνιστικού κόμματος, που ξεκίνησε από την πτώση τής Χούντας τού ’74 και μετά. Όχι πως σήμερα απουσιάζει ένα διχαστικό κλίμα. Δυστυχώς για μάς εξακολουθεί να υποβόσκει το «Εμείς-Αυτοί» και άλλα τέτοια… Οι πόλοι Δεξιά-Αριστερά και οι εντάσεις τους, εξακολουθούν να υπάρχουν και κάθε τόσο ανασύρονται σκελετοί από το ντουλάπι τής ιστορίας, από τους μεν και τους δε… Ίσως είναι θέμα ταπεραμέντου μιας… φυλής που θαρρείς και… δραστηριοποιείται μόνο μέσα από διχαστικές ενέργειες και πεποιθήσεις.
Να επαναλάβω πως η χώρα μας έδειξε, για ακόμη μια φορά, ότι οι πολίτες της θα πρέπει να διανύσουν μεγάλη απόσταση για να αποδεχτούν πως ένας άνθρωπος, εκτελεσμένος από μια κυβέρνηση που ασκούσε εξουσία υπό την επιρροή τού εμφύλιου μίσους, μπορεί να γίνει σύμβολο αγώνα και να υποστηρίζεται από ομοϊδεάτες του σήμερα, σε μια ελεύθερη και (παρ’ όλα τα προβλήματα) δημοκρατική κοινωνία, μέσα στα δικαιώματα που σου παρέχει και η ευρωπαϊκή της ένταξη. Η αναφορά στην εκτέλεση Μπελογιάννη (1952), δεν προκαλεί κανένα κίνδυνο στη δημοκρατία μας. Απεναντίας, ανασύρει το ζήτημα τού επιβεβλημένου φόρου τιμής σε αγωνιστές και προσωπικότητες, που ξεχώρισαν στους δύσκολους καιρούς και στις ζοφερές εποχές τής σκλαβωμένης Ελλάδας.

Ας τιμήσουμε λοιπόν, μέσα από διάφορες εκδηλώσεις όλους εκείνους που διακρίθηκαν για τους αγώνες και τις θυσίες τους, για την Πατρίδα, την Ελευθερία και τη Δημοκρατία. Η πολιτική ταυτότητα και η ιδιότητα τού καθενός (αστός, κομμουνιστής, αριστερός, σοσιαλιστής, δημοκράτης, αναρχικός, άνθρωπος τού πνεύματος ή επιστήμονας) είναι α δ ι ά φ ο ρ ο… Είναι αυτονόητη φυσικά η αναντίρρητη αποστροφή μας για οποιαδήποτε ενέργεια ναζιστικής και ρατσιστικής προέλευσης.
Η ιστορία, όπως και ο χρόνος, δεν σταματά. Κινείται, μας εμπεριέχει και είναι εδώ. Κάθε μέρα ανανεωμένη. Την βρίσκουμε εύκολα. Οι βιβλιοθήκες είναι ανοιχτές και προσβάσιμες.
Ας κρατήσουμε μια σοβαρότητα λοιπόν και ας εντάξουμε όλη αυτή τη φασαρία περί Μπελογιάννη, σε έναν παραπαίοντα πολιτικό πολιτισμό, ο οποίος συνεχίζει να σέρνεται χωρίς λόγο και νόημα. Ούτως ή άλλως, είπαμε: Είναι δυσκολότατο να σκεφτόμαστε, να αντιλαμβανόμαστε και να αναλύουμε τα γεγονότα, αποκλειστικά κάτω από το πρίσμα των σημερινών εμπειριών κι όχι με την κατανόηση του ιστορικού πλαισίου εκείνης τής εποχής, πριν από 62 χρόνια… Έχουμε ήδη χάσει το momentum, την ικανότητα τής ενσυναίσθησης των κινήτρων των πρωταγωνιστών, καθώς και την επίγνωση της τότε πραγματικότητας, για να καταλάβουμε πως ο Μπελογιάννης υπήρξε ένα τραγικό πρόσωπο αλλοτινών καιρών και ουτοπικών μύθων, οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση πλέον με το σήμερα…
Μένει η ζωγραφιά του Picasso με το γαρύφαλλο, κομμάτι κι αυτή τής ιστορικής μνήμης. Μας θυμίζει τους χαλεπούς καιρούς και η ζωγραφιά δεν ήταν απ’ αυτές που λέμε «έργο τέχνης», αλλά πάντως, το πρόσωπο του Μπελογιάννη σηματοδοτεί την προσφορά ενός σπουδαίου ζωγράφου στους παγκόσμιους αγώνες τής ουτοπίας…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 314 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (3/4/2017) Ο υψηλότατος Μίκης.

Όταν νιώθω τη διάθεση να αναφερθώ στον Μίκη Θεοδωράκη, ομολογώ πως αισθάνομαι ένα δέος και μια αμηχανία, λόγω προσωπικότητας, λόγω έργου, λόγω ηλικίας…
Είναι πάμπολλες οι σκέψεις που με περιτριγυρίζουν. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι, η αναφορά στο όνομά του, περικλείει ένα χρονικό διάστημα εβδομήντα (70)  χρόνων εμβληματικής δημιουργικής πράξης, με ξεπερνάει… Και δεν είναι μόνο η μουσική του παρουσία. Αγώνες, κατά την Κατοχή, για την απελευθέρωση, εναντίον της χούντας, αγώνες για τη δημοκρατία, για το ελληνικό τραγούδι… Ένας συνεχής αγώνας που άφησε το δικό του προσωπικό αποτύπωμα στον πολιτισμό και την πολιτική, που έσπρωξε τη χώρα προς μια διαφορετική οπτική καταφέρνοντας να συνδέσει παγκοσμίως το τραγούδι του με τα αιτήματα εκείνων που αγωνίστηκαν κατά τη διάρκεια της μετεμφυλιακής περιόδου, αλλά και κατά τη διάρκεια της χούντας, προβάλλοντας τα αιτήματα για δημοκρατία στην Ελλάδα.
Δεν έχω την πρόθεση εδώ να καταγράψω πράγματα τα οποία είναι ευρέως γνωστά. Η επιθυμία μου, να γράψω για τον Μίκη, γεννήθηκε από την συγκίνηση που μου προκάλεσαν τα λεγόμενά του, κατά την παρουσίαση, την τελευταία μέρα τού Μαρτίου (31/3/2017), του βιβλίου του «Μονόλογοι στο Λυκαυγές» (εκδ. Ιανός). Εκεί, ο υψηλότατος, από πάσης απόψεως (έτσι μ’ αρέσει να τον λέω), με το δικό του σκωπτικό ύφος, εκμυστηρεύτηκε λόγια αληθινά που μόνο γενναίοι άνθρωποι τολμούν να πουν:
«Είμαι αυτό που λένε “πλήρης ημερών”. Άσε που είμαι πεισιθάνατος. Αν και μέχρι τώρα συνήθως οι βασανιστές μου ήταν αυτοί που δεν ήθελαν με τίποτα να πεθάνω, γιατί καταλάβαιναν πως νεκρός θα ήμουν πολύ πιο επικίνδυνος. Πάντως, τώρα, στα 92 μου προκαλώ τον Χάρο να έρθει να δούμε ποιος θα αντέξει περισσότερο στο χορό και το τραγούδι.» (Εφημερίδα των Συντακτών)
Ομολογώ πως δεν είναι εύκολο να ακούς τέτοιες κουβέντες από τον υψηλότατο αυτόν άνθρωπό μας. Είναι η ζωντανή ψυχή ολόκληρης τής μεταπολεμικής εποχής μας. Είναι το πιο ζωντανό πολιτισμικό μας αγαθό και ο Δημιουργός (με δ κεφαλαίο) που με το έργο του μπόλιασε όχι μόνο τη χώρα, αλλά ολόκληρο το έθνος. Την καλλιέργεια τής νεοελληνικής αισθητικής. Μαζί με τον Μάνο Χατζιδάκι ρίξανε μπετά και σιδεριές, ώστε να χτιστεί εκεί πάνω το οικοδόμημα τής ενσυνείδητης μεταπολεμικής ελπίδας και ανάτασης.
Κατάφεραν και συγκέντρωσαν και οι δυο, μνήμες, ασπρόμαυρες φωτογραφίες, εικόνες και εποχές μιας Ελλάδας, μιας πατρίδας κατακερματισμένης, εμφυλιακής, προσφυγικής, διαλυμένης, δίχως πυξίδα, με μόνη «περιουσία» το δημοτικό τραγούδι, το ρεμπέτικο, τους ποιητές του ’30 και την ανάγκη του κόσμου να οραματίζεται έναν κόσμο καλύτερο, πήραν λοιπόν όλα αυτά τα στοιχεία και με την ευφυΐα, τη γνώση και το πληθωρικό τους ταλέντο μάς τροφοδότησαν με ψυχική και πνευματική τροφή που θα συντροφεύουν αυτόν το τόπο στο διηνεκές… Ο υψηλότατος, θα θέλαμε να είναι εδώ. Να γράφει, να ιστορεί, να διηγείται τις παραμυθίες του, να ξαναζωντανεύει το παρελθόν και τις μνήμες.

Ο τίτλος του βιβλίου του, όπως είπαμε είναι: «Μονόλογοι στο Λυκαυγές»! Μονόλογοι στο ξημέρωμα δηλαδή και για να μην βάψουμε την όποια μας εντύπωση με τα χρώματα τής ανατολής, έρχεται να συμπληρώσει, στον επίλογο τού βιβλίου, την ακόλουθη φράση:  «Δεν υπάρχει αμφιβολία. Αυτό είναι το τελευταίο μου βιβλίο!». Αναφέρεται στο κεράκι που τρεμοσβήνει… Στο λυκόφως μιας έντονης και δυναμικής προσωπικότητας που, για πρώτη φορά, αναφέρεται συνειδητά στον Χάρο και τον καλεί «να αναμετρηθούμε», όπως τονίζει με εκείνο το Θεοδωρακικό μειδίαμα και τα μισόκλειστα ονειροπόλα μάτια του… Αυτός ο τεράστιος, με τα τόσα δώρα που μας προσέφερε, ο δεμένος μ’ αυτά τα χώματα, τα βουνά και τις θάλασσες, τους πολίτες, τον αέρα, τις ιδέες, τις ιδεολογίες, που πάντα τον απασχολούσαν, τις κομματικές αγκυλώσεις που πάντα τις κατακεραύνωνε και με τις οποίες κονταροχτυπήθηκε, τις αμφιταλαντεύσεις του μεταξύ κομμουνισμού, υπαρκτού και αστικής δημοκρατίας, που πάντα τον έφερναν σε κατάσταση αναγκαίας επανατοποθέτησης…

Καλέ μου Μίκη, πόσο ανθρώπινα συμπεριφέρθηκες σε όλη σου τη ζωή, αφού εσύ, ένας τόσο χαρισματικός και πνευματικός πολίτης, βρέθηκες στην ίδια δεξαμενή με τόσους χιλιάδες άλλους, οι οποίοι παλέψανε και παλεύουν να κατανοήσουν (να κατανοήσουμε) με ποια πλευρά τής Αριστεράς θα πρέπει να ταχθούμε, για να ευδοκιμήσουν επιτέλους τόσες ιδέες, τόσοι αγώνες, τόσο πνευματικό υλικό, τόση θυσία, τόσο αίμα, για να γίνουν λίπασμα οι τόσες ήττες…

«Είμαι πλήρης ημερών» μας λέει ο υψηλότατος. Ποιος το ορίζει αυτό; Τι «ήχο» περιέχουν αυτές οι λέξεις; Ποιος τις λέει; Σε ποιους απευθύνεται; Ποιος… ανακοινώνει την αναχώρησή του; Βάζω τα ερωτήματα αυτά για να υπερασπιστώ την άποψη που λέει πως, εντάξει, όλοι θα ολοκληρώσουμε τον κύκλο τής ζωής. Αναπόφευκτο και αναπότρεπτο. Ο ενενηνταδυάχρονος όμως Μίκης, μού έχει δημιουργήσει προ πολλού την αίσθηση και την αντίληψη πως είναι κάτι σαν… αθάνατος! Δυσκολεύομαι να αποδεχτώ πως μπορεί να θεωρηθεί ως «πλήρης ημερών», ο συγκεκριμένος άνθρωπος. Έχω αντιληφθεί πως κανένας δεν μπορεί να τον εκλάβει ως «γέροντα». Ως τώρα δεν το έχω διαβάσει και ακούσει από πουθενά! Όλοι είμαστε παρασυρμένοι από την ατέλειωτη ενέργεια τού πάντα σκεπτόμενου, υψηλότατου φίλου μας. Ήταν και είναι, ο Μίκης! Ένας σύγχρονος λαϊκός ήρωας, που τον αντιμετωπίζω κάπως και σαν… πατέρα. Δεν υπερβάλλω. Στη νεότητά μου, τα τραγούδια του εισχώρησαν και εγκαταστάθηκαν ολοκληρωτικά στην ψυχή μου.  Έγινε πρότυπό μου, μαζί με τον Χατζιδάκι. Ο Μάνος βέβαια, συναντήθηκε με μια αρρώστια που τον οδήγησε στο επέκεινα, μετά από 69 χρόνια ζωής, αλλά, απ’ την άλλη, ποιος μπορεί να τον υπολογίζει ως απόντα; Ο Μίκης χρησιμοποίησε φράσεις και λέξεις που υπάρχουν βεβαίως, αλλά πώς μπορούμε να συμφιλιωθούμε εμείς με το «είμαι πλήρης ημερών», που είπε; Πώς, αυτός ο λαός, ο ελληνισμός ολόκληρος, θα αποδεχθεί πως το προσδόκιμο ζωής τού Μίκη έχει ξεπεραστεί;
Είμαι από τους τυχερούς ανθρώπους που τον γνώρισαν και συνομίλησαν πολλές φορές μαζί του. Οι μουσικές του και τα τραγούδια του συνέβαλλαν κατά πολύ στη μουσική μου διαμόρφωση. Δεν μπορώ, δεν θέλω, μια Ελλάδα δίχως την παρουσία του. Θα είναι, τότε, μια πληγωμένη, ακρωτηριασμένη χώρα, με τον ελληνισμό να αναζητά επίμονα αντικαταστάτη. Και τέτοιες αντικαταστάσεις δεν μπορούν να γίνουν εύκολα. Η αναπλήρωση τού κενού Χατζιδάκι, για παράδειγμα, δεν έχει έρθει ακόμα…
Ο υψηλότατος Μίκης δεν θα μας αλλάξει την ανάγκη να τον περικλείουμε για πάντα στη νόηση και την ψυχή μας. Κάτι τέτοιες δηλώσεις από τον ίδιο που υπονοούν επικείμενη αναχώρηση ή και διακοπή δράσης, μας προκαλούν μόνο θλίψη και στεναχώρια…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | 3 Σχόλια

Σχολιάκι 313 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (30/3/2017) Αντίγραφα, «κλοπές», ομοιότητες, δάνεια, επιρροές…

Θα ήταν πολύ εύκολο και επιπόλαιο να προσάψει κανείς στους Τσιτσάνη, Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Λεοντή, Σαββόπουλο, Κηλαηδόνη, και άλλους πολλούς, τον επιθετικό προσδιορισμό… «κλέφτες μελωδιών», επειδή κάποιες από τις μουσικές φράσεις τους είναι παραπλήσιες άλλων συνθέσεων, άλλων συνθετών… Το θέμα, αν το γνωρίζει κανείς, έρχεται και επανέρχεται κατά διαστήματα, με εντυπωσιακές συμπτώσεις στις μελωδικές γραμμές ως επί τω πλείστον, τραγουδιών.
Θα πρέπει κατ’ αρχάς να τονίσω πως η μουσική, ως άυλη τέχνη, δέχεται αναπόφευκτα επιρροές από την παγκόσμια μελωδική… τράπεζα, η οποία τροφοδοτεί, τροφοδοτείται και αλληλοεπηρεάζεται από… νόμιμα «δάνεια» και… παρακαταθήκες. Η κάθε μελωδία, η κάθε φράση, είναι αεράκι που ταξιδεύει, αιωρείται, υπάρχει στην ατμόσφαιρα και κινείται, ταξιδεύει και, πολλές φορές «φωλιάζει» στο μυαλό, στη σκέψη όσων την καλοδέχονται. Έτσι, εκεί στην άκρη του μυαλού εκείνου που την καλοδέχτηκε, διατηρείται για καιρό και μερικές φορές βγαίνει στο…φως και την χρησιμοποιεί… ξεχνώντας πως δεν είναι αμιγώς «δικιά του», πως ήρθε από αλλού, πως υπήρξε έμπνευση μιας άλλης σκέψης. Η επιλογή να την φιλοξενήσουμε, στο μουσικό μας υποσυνείδητο, έγινε γιατί θεωρήσαμε πως είναι τόσο φιλική, τόσο οικεία, που είναι πολύ κοντά μας. Θα μπορούσαμε να την θεωρήσουμε και δικιά μας…

Έτσι κάπως ξεπηδάνε οι συμπτώσεις. Άλλοι, κακοπροαίρετοι, θεωρούν πως κάτι τέτοιο θεωρείται «προϊόν κλοπής» και αντιγραφής και οι «κλέφτες» θα πρέπει να σταλούν στο πυρ το εξώτερον… Έχει ειπωθεί πολλές φορές πως η έμπνευση δεν είναι κεραυνός που πέφτει στο κεφάλι ενός άτυχου… Απεναντίας, η δημιουργία είναι αποτέλεσμα οικουμενικότητας, συλλογικότητας, μίξεων, επιμιξιών, σχέσεων, ακουσμάτων και διακριτικών επιλογών ήχων και φράσεων, με τις οποίες νιώθουμε πως πλέουμε στους ίδιους ωκεανούς ή που θα επιθυμούσαμε, τέλος πάντων, να βρισκόμαστε στην ίδια βάρκα…
Πολλές φορές, όταν ακούω ένα μουσικό έργο που μου αρέσει, δεν χορταίνω να παρατηρώ τις μελωδικές γραμμές, τα όργανα που το πλαισιώνουν (ενορχήστρωση), το ύφος που κυριαρχεί, την ερμηνεία και άλλα πολλά μουσικολογικά τα οποία θαυμάζω και όχι μόνο. Θα ήθελα να τα είχα γράψει εγώ! Να ήταν δικά μου. Κοινώς: Ζηλεύω! Και το ακούω, το ξανακούω, εκατοντάδες, αμέτρητες φορές. Πιστέψτε με, η συχνότητα αυτή των τόσων ακουσμάτων, με βάζει σε μια διαδικασία μιας ιδιόμορφης κοινόχρηστης εξοικείωσης με το ξένο δημιούργημα, τόσο, που μπορώ (σαν να έχω το δικαίωμα) να κάνω χρήση.

Είναι γεγονός πως υπάρχουν ομοιότητες και δάνεια μεταξύ συνθετών ελληνικών τραγουδιών. Όχι πως έξω δεν υπάρχουν τα ίδια συμπτώματα. Η χώρα μας έχει μια ιδιόμορφη σχέση με τη φόρμα τού τραγουδιού και το ελληνικό τραγούδι, σε πολλές των περιπτώσεων, «ακούμπησε» σε στιλ και σε ύφος. Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης σε πολλές από τις μπαλάντες του, «πάτησε» στην αμερικάνικη φολκ μπαλάντα και δημιούργησε δικό του στιλ. Ο Μίκης ερωτοτροπούσε από την αρχή με το ύφος παλαιών ρωσικών μελωδιών και ο Σαββόπουλος με τον Ντύλαν και ενίοτε στιχουργικά με τον Μπρασένς. Ο Λεοντής επηρεάστηκε από τον Λόρκα και ο Τσιτσάνης έχει στο παρελθόν κατηγορηθεί πως «αγόραζε» μελωδίες άλλων τραγουδοποιών τής εποχής του. Ο Κορακάκης αναπνέει από το οξυγόνο του Μάρκου Βαμβακάρη. Ο Χατζιδάκις ήταν έντονα επηρεασμένος κι αυτός από τα έργα του Μάλλερ, του Σατί, του Μότσαρτ, του Βιβάλντι, του Ρότα… Ο εμβληματικός δίσκος του «Το χαμόγελο της Τζοκόντα» είναι ένα δείγμα μιας τέτοιας περίπτωσης. Και για να ξεκαθαρίσω: Το θέμα δεν είναι το δάνειο. Είναι η προσωπική δημιουργική ανάπτυξη και η ικανότητα σύνθεσης, έστω πάνω στην εκ δανείου σύνθεση, η μουσική έμπνευση δηλαδή που θα αποδεικνύει πως το «δάνειο» μετασχηματίστηκε και έγινε σπόρος για να ανθίσουν τα λουλούδια μιας άλλης δημιουργικής σκέψης…

Εάν παρατηρήσουμε, θα βρούμε συνθέτες που με αφορμή τη βυζαντινή και παραδοσιακή ελληνική μουσική, νησιώτικη, ηπειρώτικη, μανιάτικη, κρητική, ποντιακή, σμυρναίικη, κλπ, έφτιαξαν τραγούδια που άλλες φορές ξεχώρισαν για την μελωδική τους δύναμη και άλλες που απλώς αντέγραψαν, «φωτοτύπησαν» και απέτυχαν να δημιουργήσουν τον δικό τους μουσικό τρόπο. Το ρεμπέτικο επίσης στάθηκε μια κραταιά μουσική πηγή που τροφοδότησε (και τροφοδοτεί) πολλές γενιές με άμεσες και έμμεσες επιρροές. Στο χώρο τής ονομαζόμενης εμπορικής-δημοφιλούς μουσικής των πρωϊνάδικων και τού γιουροβιζιονιστικού style (τα ονόματα γνωστά), εκεί δεν διστάζουν να έχουν κλεμμένα (δίχως εισαγωγικά) μουσικά μοντέλα από μοδάτα τραγούδια, που επαναλαμβάνουν εφιαλτικά τις εποχιακές αγγλοσαξωνικές μόδες, εκείνες τις δίχως έμπνευση, αδιαφορώντας για κάθε ρυθμική και αρμονική εξέλιξη. Γι’ αυτό και ο εμπορικός-καταναλωτικός στόχος γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του τις ξεδιάντροπες κλοπές τού στιλ, του ύφους, των μελωδιών και των οργάνων. Όλα πανομοιότυπα με τον κοπανιστό αέρα να κυριαρχεί…

Θέλω, επιθυμώ, θα μου άρεσε, να ανεβάζω, στον σκληρό νοητικό μου δίσκο, ωραίες μελωδίες τραγουδιών και ορχηστρικών φράσεων. Θέλω η μνήμη μου να συντηρεί πολλές και άξιες μουσικές. Ξέρω πως ο εγκέφαλος θα τις επεξεργαστεί, θα τις… αλέσει, θα τις τακτοποιήσει στη συνείδηση και θα τις αφήσει να περιμένουν. Θα γίνουν μαγιά για κάτι άλλο, που ίσως να είναι διαφορετικό, που είθε να μου προκαλέσει κάποτε ένα δημιουργικό ξάφνιασμα…
Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 312 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (26/3/2017) Βορράς-Νότος

Δύση, Ανατολή, Βορράς, Νότος. Τα τέσσερα σημεία τού ορίζοντα τα είχαμε μάθει ήδη από τα μαθητικά μας χρόνια. Από τότε, που για πρώτη φορά έπρεπε να μάθουμε το στοιχειώδες: Να μάθουμε δηλαδή και γεωγραφικά, πως είμαστε πολίτες ενός κόσμου, ο οποίος απεικονίζεται σε έναν παγκόσμιο χάρτη. Ήταν η πρώτη φορά που αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε πως η πατρίδα μας και ο λαός της, υπάρχει ανάμεσα σε άλλες πατρίδες και λαούς. Είμαστε ένα από τα αμέτρητα σημεία ενός τεράστιου κόσμου και οφείλουμε να γνωρίζουμε σε ποιο σημείο τού παγκόσμιου χάρτη είμαστε φιλοξενούμενοι, κοινώς: κατοικούμε…
Αυτά έτσι, ως εισαγωγή, για να φτάσω στο σημείο να υποστηρίξω πως ο γεωγραφικός προσδιορισμός δεν περιορίστηκε ποτέ μόνο στα… γεωγραφικά. Με την πάροδο του χρόνου και με την πορεία τής ιστορίας, φτάσαμε σήμερα στο σημείο ο έλεγχος τής παγκόσμιας Οικονομίας να καθορίζει πολιτεύματα, κουλτούρα, σύνορα, θρησκεύματα, ιδεολογίες, πολιτισμούς, πλουτοπαραγωγικές εκμεταλλεύσεις και ο τετραπλός ορίζοντας να ορίζεται κυρίως με οικονομικούς όρους κι όχι από πολιτικές και πολιτιστικές οντότητες.
Η πλούσια και αντιφατική Δύση, η φτωχιά και θεοκρατούμενη Ανατολή, ο πλούσιος και παγερός σε συναισθήματα Βορράς, ο εξαθλιωμένος κι απερίσκεπτος Νότος. Οι προσδιορισμοί αυτοί μπορεί να έχουν στοιχεία ρεαλισμού, αλλά τα στερεότυπα δεν βοήθησαν ποτέ, όπως ξέρετε, την συνεννόηση μεταξύ των ανθρώπων.
Κάθε χώρα έχει τα τέσσερα σημεία της και παρατηρείται συνήθως πως ο Βορράς και ο Νότος έχουν τοποθετηθεί στο κοινό υποσυνείδητο ως οικονομική και πολιτισμική διαφορά. Ο… πολιτισμένος Βορράς, ο… απολίτιστος Νότος!
Αφορμή, για το σκεπτικό μου, μού έδωσε Ολλανδός Πρόεδρος τού Γιούρογκρουπ Γερούν Ντάισεμπλουμ, ο οποίος με τη δήλωσή του, αφύπνισε για μια ακόμη φορά τις συνειδήσεις τών «Νοτίων»! Ας θυμηθούμε τι είπε:
«Κατά τη διάρκεια της ευρωκρίσης, οι βόρειες χώρες τού ευρώ επέδειξαν αλληλεγγύη στις χώρες τής κρίσης. Ως Σοσιαλδημοκράτης θεωρώ την αλληλεγγύη ιδιαίτερα σημαντική. Ωστόσο όποιος την αξιώνει, έχει και υποχρεώσεις. Δεν μπορώ να ξοδεύω όλα μου τα λεφτά, για ποτά και για γυναίκες και στη συνέχεια να ζητάω την υποστήριξή σας. Αυτή η αρχή ισχύει σε προσωπικό, τοπικό, εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο».

Αφελής, επιπόλαιος και στερεοτυπικός ο Πρόεδρος! Εάν θεωρεί πως το «κακό» με τις… Νότιες χώρες είναι «τα λεφτά για ποτά και για γυναίκες» που ξοδεύουν, θα έλεγα πως αυτό δεν είναι εξ’ ανάγκης… αρνητικό. Και μάλιστα, θα συνιστούσα στον Πρόεδρο να δοκιμάσει, ο… ενάρετος αυτός και εγκρατής άνθρωπος, μια τζούρα παρόμοιας εμπειρίας ακολασίας… Πέρα απ’ τα καλαμπούρια και τους ειρωνικούς υπαινιγμούς, ο εν λόγω Πρόεδρος είναι έξω από κάθε λογική και τούτο μάς θύμωσε. Επιπλέον μάς προσβάλλει αφού μας παρουσιάζει ως εξαχρειωμένους, υποταγμένους στο σεξ, μπεκρήδες, άμυαλους, επιπόλαιους, γενικώς… Νότιους.
Θυμάμαι αντίστοιχα στην Ιταλία, τον ανταγωνισμό μεταξύ τού ανεπτυγμένου οικονομικά Βορρά και του ταλαιπωρημένου Νότου, που έφτανε και σε ρατσιστικά επίπεδα. Πολλοί, από τους σνομπ Βορειοϊταλούς, θεωρούσαν τους κατοίκους τού ιταλικού Νότου «κατώτερους», «χωριάτες», «άξεστους» και τους απέδιδαν το απαξιωτικό επίθετο: «cafoni». Γνωρίζω πως το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες χώρες όπου οι κάτοικοι του Βορρά (υπό την προϋπόθεση της προηγμένης οικονομίας) έχουν σχηματίσει αρνητική αντίληψη για εκείνους του Νότου… Ένας ιδιότυπος ρατσισμός που υποβόσκει από παλιά, με μεγάλη επιρροή στις σχέσεις, ακόμα και στην κοινωνική εξέλιξη και στην κουλτούρα.

Το φραστικό ατόπημα του Προέδρου, αποδεικνύει πως δεν μπορεί να κατανοήσει αυτό που λείπει από τους Βόρειους λαούς… Τον διαφορετικό τρόπο έκφρασης, σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ των λαών. Θεωρεί πως «Ενωμένη Ευρώπη» (ΕΕ) σημαίνει κράτη με ενιαίες συνήθειες, ήθη, έθιμα, παραδόσεις. Μα, γίνεται Πρόεδρε; Πώς είναι δυνατό ένας Πρόεδρος ενός τόσο καθοριστικού, ισχυρού και τεράστιου ευρωπαϊκού θεσμού (που γιορτάζει και τα 60 χρόνια ίδρυσής του) να συμπεριφέρεται έτσι άστοχα (δίχως στοχασμό), δίχως γνώση και, εν τέλει, δίχως αιδώ; Μαθαίνω πως υπάρχουν έντονες διαμαρτυρίες και προτροπές να παραιτηθεί για τέτοιες προσβλητικές κουβέντες. Στα καθ’ ημάς τώρα, όχι πως δεν φαγώθηκε χρήμα. Ξοδεύτηκε άσκοπα και ντροπιαστικά, με κάθε λογής λαμόγια και κάτω απ’ το τραπέζι και βασίλεψε η κουτοπονηριά επί χρόνια, με κόμματα και πολιτική ζωή που έφερε στο χείλος του γκρεμού ολόκληρο το ελληνικό έθνος. Ας μην λέμε πάλι τα ίδια… Γι’ αυτό και ο Πρόεδρος ασχολείται μαζί μας, μπας και βρει μια λύση, μαζί με τους άλλους. Εάν λοιπόν αυτός ο, εκ βαθέων… σοσιαλιστής, πολιτικός θεωρεί πως τα λεφτά δεν φαγώθηκαν από εξοπλιστικά προγράμματα, από παγκόσμιες εμπορικές συναλλαγές, από «υποχρεωτικές» μίζες, από ελληνικά και αλλοδαπά τρωκτικά, από τραπεζικές απαιτήσεις και τυφλά δάνεια, αλλά «από ποτά και γυναίκες», τότε είναι βαθιά νυχτωμένος…

Πάντως, παρόλο που οι δηλώσεις του μάς εκνεύρισαν, ως… Νότιοι που είμαστε, έχω την αίσθηση πως δεν θα γίνουμε ποτέ… τού Βορρά. Θα παραμείνουμε τής άποψης πως, αν οι λαοί δεν κρατήσουν τα χαρακτηριστικά τους, ΕΕ δεν γίνεται. Εάν το «παιχνίδι» τού διαχωρισμού Βορρά-Νότου δεν σταματήσει, εάν δεν υπάρξει αληθινό και σε κάθε επίπεδο κλίμα συνεργασίας, συμφιλίωσης, συναίνεσης και βαθύτερης κατανόησης, ΕΕ δεν γίνεται.
Ο Γερούν ατύχησε. Εμείς «οι Νότιοι» τής ΕΕ, αγωνιούμε, παλεύουμε, δρούμε, δημιουργούμε και σκεφτόμαστε κρατώντας τον χαρακτήρα και τον τρόπο ζωής που καθορίζεται από το δικό μας γεωγραφικό Νότιο τοπίο…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε

Σχολιάκι 311 (Μετα πάσης ειλικρίνειας…) (20/3/2017) Παλαιοί συμμαθητές…

Πάντα υπάρχει ένας άνθρωπος με τάσεις… αυτοδιάθεσης. Στις παρέες, στις μικρές κοινότητες, στις κλειστές ομάδες. Πάντα θα υπάρχει κάποιος που θα σπρώχνει το κάρο και θα ακολουθούν οι υπόλοιποι… Για παράδειγμα, θα γνωρίζετε όλοι κάποιον από το παρελθόν ο οποίος αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να καλέσει τους παλαιούς συμμαθητές τού σχολείου για μια συνάντηση σε κάποιο ταβερνάκι. Ο «ήρωας» μπαίνει στον κόπο να ψάξει για να βρει τα τηλέφωνα ή τα mails των υπολοίπων, ώστε να τους συγκεντρώσει μετά από 50, 60 χρόνια, πάντως πάνω από μισό αιώνα (φοβερό!;) διακοπής σχέσεων.
Έχω βρεθεί μερικές φορές με τέτοιο (παμ)παλαιό ανθρώπινο περιβάλλον που φανερώνει το αυταπόδεικτο: το πέρασμα του χρόνου από πάνω μας, που σημαίνει πως το σώμα, η ενέργεια, οι σκέψεις, οι αντοχές, βαραίνουν και-ενδεχομένως-εξαντλούνται, ανάλογα με τον τρόπο ζωής τού καθ’ ενός από μας.
Ωστόσο, τόσο το θέμα, όσο και το θέαμα, έχει πλάκα ομολογουμένως… Μαζευόμαστε εκεί και προσπαθεί ο ένας να αναγνωρίσει τον άλλον! «θυμάσαι ρε που καθόμασταν στο ίδιο θρανίο όταν πηγαίναμε στο 6ο δημοτικό τής Καλλιθέας;» Το ερώτημα είναι… τρελό! Είναι δύσκολο να θυμηθείς και να αναγνωρίσεις, αφού όλοι, μα όλοι εκεί, είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι από τότε, με διαφορετικές εμπειρίες, με διαφορετικούς δρόμους, άλλες σκέψεις, με οικογένειες, παιδιά, εγγόνια, με την διαφορετική ζωή που ο καθένας έχει χαράξει, παρ’ όλα αυτά, θυμόμαστε κάποιους δασκάλους, καθηγητές, όταν διέθεταν κάποια ιδαιτερότητα. Έκαστος εξ ημών θα έχει να διηγηθεί ένα περιστατικό, μια ιστορία, ένα προσωπικό οδοιπορικό και θα προσπαθήσει να ανασύρει, από το βάθος τού χρόνου, κάποια γεγονότα που ίσως μας κάνουν να συναντηθούμε. Ύστερα, μετά το πρώτο κρασί, αρχίζει η διαδικασία… χαπακώματος. Τουτέστιν, η ώρα για το χάπι. Χάπι για το στομάχι, την πίεση, την γαστρίτιδα, την καρδιά, το σάκχαρο, το ηρεμιστικό κλπ, όλα όσα χρειάζονται οι φαρμακοβιομηχανίες για να στηριχθούν οικονομικά… Εμείς λοιπόν, οι καλύτεροι «πελάτες» αυτής τής βιομηχανίας, συναντιόμαστε για να επιχειρήσουμε την αναγνώριση μεταξύ μας, τις περισσότερες φορές προς μάτην…

Ομολογώ πως τέτοιες συναντήσεις περιέχουν και συγκίνηση! Γενιές μεγαλωμένες, που ανήκουν στον λεγόμενο «Τρίτο κύκλο ηλικίας», που έχουν φορτώσει την προσωπική βαλίτσα με μνήμες, βιώματα, εμπειρίες, ο καθένας με τις «δικές του». Ο καθένας μας είναι πρόθυμος να συναντηθεί, όχι αναγκαστικά με «παλαιούς φίλους» αλλά με το ίδιο το παρελθόν που όμως δεν επιθυμεί να ξεχάσει. Αντιθέτως, κατά πάσα περίπτωση, είναι εκείνος ο παλαιότερος χρόνος που τον εξέθρεψε, τον γαλούχησε, τον στήριξε! Υπολογίζω πως δεν βρισκόμαστε εκεί για τα πρόσωπα ή για τα κοψίδια που θα ντερλικώσουμε αλλά για τον περασμένο χρόνο, όσο και αν μας πονάει όταν ανιχνεύουμε το πέρασμά του στον πρωινό μας καθρέφτη…
Ναι, οι συναντήσεις αυτές των παλαιών συμμαθητών, φαίνεται πως θα συνεχίζουν να πραγματοποιούνται και να αρέσουν σε όλες τις γενιές. Ο παλαιότερος κόσμος τής παιδικής μας ηλικίας, εκείνος δηλαδή που δεν βλέπουμε επί πολλά χρόνια, ζει παράλληλα και όλοι μαζί διανύουμε το ίδιο χρονικό διάστημα που μας καθορίζει και μας επιβάλλει τις συνθήκες του. Εκεί μέσα ζούμε όλοι και ψάχνουμε να βρούμε, μέσα από την μνήμη, το κοινό μας σημείο…
Από τις γενιές μας, κάποιοι έφυγαν γρηγορότερα από αρρώστιες ή ατυχίες. Οι τυχεροί εύχονται πάντα υγεία, αφού όλοι ανεξαιρέτως έχουμε ανακαλύψει πως «η υγεία είναι το παν» και «την υγειά μας να έχουμε», φράσεις που δεν μας απασχολούσαν στη νεότητα…

Οι συναντήσεις των παλαιών συμμαθητών, εν τέλει, περιέχουν εκτός από τον νόστο, τρυφερότητα και αλληλεγγύη! Περιέχει μια κρυφή συμπάθεια, μια συντροφικότητα (με την καλά έννοια), έστω και αν το πιθανότερο είναι πως δεν θα τον ξαναδείς… Μα, δεν αγαπάμε μόνο τούς εν ζωή. Κάτι τέτοιο θα ήταν άκρως μοναχικό και νοσηρό! Αγαπάμε και εκείνους που δεν γνωρίσαμε ποτέ (παππούδες, γιαγιάδες, τους «δικούς μας» Vivaldi, Bach, Scarlatti, Beethoven, Tchaikovsky, τον Guevara, Berlinguer, John Lennon, Dylan πολλούς, πάρα πολλούς ποιητές, συγγραφείς, ζωγράφους, μαέστρους, συνθέτες, ηθοποιούς, σκιτσογράφους, σκηνοθέτες) ων ουκ έστιν αριθμός. Αγαπάμε και κλείνουμε στην καρδιά μας ό,τι μας γοητεύει, μας συναρπάζει, νοιώθουμε «δικό μας» και μας έχει στηρίξει πνευματικά στο μεγάλωμά μας. Ό,τι ερωτευτήκαμε! Δεν μεγαλώνουμε κατά μόνας. Απλώς έχουμε την ευθύνη να είμαστε οι κυρίαρχοι των επιλογών μας! Λίγο είναι αυτό; Προ πολλού κατέχουμε το δικαίωμα να πούμε το:
«κι έρχεται η στιγμή για ν’ αποφασίσεις
με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις.»
Αυτή η Σαββοπουλική φράση, είναι που μας κάνει ενεργούς ανθρώπους και πολίτες ή το αντίθετο.
Οι… στιγμές των μαζώξεων μεταξύ παλαιών συμμαθητών στα ταβερνάκια, αυτό ακριβώς δείχνει. Τόπο… προσωπικής δοκιμασίας. Εκεί είναι οι μνήμες αλλά και μια, κατά κάποιον τρόπο, εικόνα παλαίμαχων ανθρώπων που επιμένουν-και καλά κάνουν-να συναντώνται με τον αέναο και αμείλικτο, σε ό,τι αφορά το σώμα και την ψυχή τους, σμιλευτή χρόνο…

Νότης Μαυρουδής

Posted in Από 4/2010 και μετά | Σχολιάστε