Περί επαναλήψεων…

Πώς μπορεί να εξελιχθεί ένα κομμάτι διάρκειας 1,30 λεπτού όταν επαναλαμβάνεται 840 φορές;
Αναφέρομαι στον πειραματισμό του πιανίστα Τίτου Γουβέλη που στις 18 Απριλίου παρουσίασε σε μία συναυλία, παίζοντας επί 15 ώρες το μικρό αυτό κομμάτι, που ο ίδιος ο συνθέτης, ο Erik Satie, θεωρεί απαραίτητη την επανάληψή του 840 φορές!!! (Να αναρωτηθούμε γιατί όχι 850 ή 820;)
Το Vexations λοιπόν, εύλογα έβαλε ερωτήματα και έστρεψε την προσοχή μας σχετικά με τις επαναλήψεις των φράσεων και των ενοτήτων σε μια παρτιτούρα.
Θεωρώ αυτονόητο πως μια επανάληψη δεν μπαίνει τυχαία στην παρτιτούρα. Δεν είναι στολίδι ή διάθεση μεγαλύτερης διάρκειας του μουσικού έργου. Στο βάθος, υπάρχει λόγος που κάτι επαναλαμβάνεται και ο ερμηνευτής θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπʼ όψη αυτή την προτροπή του δημιουργού. Η επανάληψη μιας φράσης ή μιας ενότητας, μας προτρέπει να παίξουμε μεν τις ίδιες νότες, αλλά με διαφορετική σκέψη, με άλλον αέρα, που θα προσδώσεις στο σύνολο μια πιο ευφάνταστη-ολοκληρωμένη εικόνα. Έτσι, τα Segnio, οι Coda, τα Da Capo σε ένα κομμάτι παίζουν άκρως λειτουργικό ρόλο. Στην παλαιά μουσική (Αναγέννηση, Μπαρρόκ), η επανάληψη σήμαινε και περισσότερα ποικίλματα ή αυτοσχεδιαστικές σκέψεις, με βάση πάντα τον κεντρικό κορμό του μουσικού θέματος.
Διάβασα και τη συνέντευξη του Γουβέλη στον Κων/νο Λυγνό στο TaR ( http://www.tar.gr/content/content.php?id=3182 ) και κράτησα τις απορίες μου για τέτοιες μουσικές ακρότητες, ίσως γιατί φοβάμαι τις επαναλήψεις όταν τους γίνεται κατάχρηση, όσο και αν ο ερμηνευτής να είναι υψηλού επιπέδου, όσο και αν το θεματάκι έχει μουσικό ενδιαφέρον.
Αναρωτιέμαι αν μια τέτοια ποσοτική υπέρβαση επαναλήψεων μπορεί να δίνει δημιουργικό χώρο στις ερμηνείες. Θα ήθελα δηλαδή να πατούσα ένα μαγικό κουμπάκι και να έμπαινα στο μυαλό του κάθε Satie για να μου αποκαλυφθεί το μυστικό του, να διαλέξει τις 840 επαναλήψεις και να θεωρήσει πως μόνο με ένα τέτοιο νούμερο ολοκληρώνεται η σύνθεση!!!
Ίσως όμως γι αυτό είναι γοητευτική η μουσική. Επειδή πολλά (πάρα πολλά) δεν τα αντιλαμβάνομαι και συνεχίζω να αγωνιώ για την κατανόησή τους μέσα στο χρόνο…
Πάντως, ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης, αν μη τι άλλο, αποκαλύπτεται ως ένας ιδιότυπος ήρωας, τέρας υπομονής, με αντοχές και ισορροπίες ζηλευτές. Φαντάζομαι πως μια τέτοια δοκιμασία επαναλήψεων (15 ωρών) εύκολα την ονομάζεις ¨κινέζικο μαρτύριο¨ . Το μόνο που θα μπορούσε να ισορροπήσει αυτή την εξοντωτική άσκηση πειθαρχικού ελέγχου, είναι το βάρος του μουσικού περιεχομένου. Όμως, ποιο είναι αυτό το κομμάτι που μπορεί να ξεπεράσει τις τόσες επαναλήψεις και να μην εκληφθεί ως μουσική φάρσα ή ως κόλλημα της βελόνας των παλαιών γραμμοφώνων;

(26/4/2010, από τη συνέντευξη στο TaR του Τίτου Γουβέλη στον Κων/νο Λυγνό)

Advertisements

About Νότης Μαυρουδής

Κιθαριστής-Συνθέτης-Μουσικοπαιδαγωγός-Αρθρογράφος τύπου και ραδιοφώνου-Διευθυντής του www.tar.gr
This entry was posted in Από 4/2010 και μετά. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s