Μια χώρα που ξεχνάει τα παιδιά της…

ΣΟΥΜΑΡΙΣΤΑ 19
(Αλιεύοντας στο τοπίο, από δω κι από ‘κει…)

  • Άκρως ενδιαφέρον το κείμενο του Γιώργου Παπαδάκη στην ¨Ελευθεροτυπία¨ (της 13/8) με τον τίτλο: ¨Αδέσποτα τραγούδια που ως δια μαγείας απέκτησαν συνθέτες¨.
  • Εγώ θα έβαζα άλλον τίτλο. ¨Περί κλοπής¨ Και δεν έχει να κάνει με επηρεασμούς, με δανεισμούς, με συμπτώσεις κλπ που είθισται να συμβαίνουν στο χώρο της μουσικής και της διαδικασίας-διακίνησης του πνεύματος.
  • Το κείμενο αναφέρεται σε πλήθος από παραδείγματα της περιόδου του Ρεμπέτικου αλλά και πριν απ’ αυτή. Εποχές πριν την εμφάνιση της δισκογραφίας που αναγκαστικά ξεκινούσε και η οργανωμένη καταγραφή των τραγουδιών, αφού από τότε αρχίσαμε να γνωρίζουμε τους δημιουργούς, τους στιχουργούς, τους τραγουδιστές.
  • Τέτοιες θεματογραφίες προκαλούν και τη δική μας παρέμβαση για να καταθέσουμε την προσωπική άποψη.
  • Το ‘χουμε πει πολλές φορές πως το σημαντικότερο σημείο της ιστορίας του παγκόσμιου τραγουδιού, είναι η εφεύρεση του φωνόγραφου, διότι από τότε άρχισε η αποτύπωση του ηχογραφήματος να λειτουργεί ως σημείο ύπαρξης-αναφοράς και όχι ως μετάδοσης από στόμα σε στόμα (Παράδοση).
  • Βέβαια, η Παράδοση άρχισε από τότε σιγά-σιγά να χάνει τα χαρακτηριστικά της (διάδοση των τραγουδιών από στόμα σε στόμα) και να συρρικνώνει την απόλυτη κυριαρχία της και την αυθεντικότητά της.
  • Τώρα πια, δηλαδή μετά τον φωνόγραφο, οι λεγόμενες ¨αυθεντικές εκτελέσεις¨ έχουν να κάνουν με την πρώτη δισκογραφική εκτέλεση, διότι ουδείς γνωρίζει (πριν τον φωνόγραφο) ποια ήταν η κατάσταση του κάθε τραγουδιού, ποια τα μελίσματά του, η ακριβής μελωδική του γραμμή, καθώς και τα καλολογικά του ηχητικά και προφορικά στοιχεία.
  • Όλοι στηρίχτηκαν στους παλαιότερους βάρδους που πρωτοηχογράφησαν και από ‘κει άρχισε να ξετυλίγεται το νήμα. Έτσι, μη μπορώντας να πάμε ¨πιο πίσω¨, θεωρήσαμε ως αυθεντικό και πρωτότυπο την πρώτη ηχογράφηση.
  • Παράλληλα συναντάμε την εμπειρία των παλαιών οργάνων (νυκτών και πληκτροφόρων) καθώς και ερμηνειών στο χώρο της λόγιας μουσικής που είχε ζηλευτή ανάπτυξη πριν τη δισκογραφία, παρουσιάζοντας ίδια συμπτώματα περί ¨αυθεντικότητας¨ και ¨πιστής τήρησης παρτιτούρας και ερμηνείας¨.
  • Ουσιαστικά, ίσως περιπλεχτήκαμε όλοι (αναπόφευκτα) σε μια (περίπου) ιστορική πλάνη, γιατί κανείς δεν γνωρίζει αν και πώς έγιναν ¨παρεκκλίσεις¨ από εκείνους τους παππούδες μας που τραγούδησαν ό,τι υπήρχε, όπως υπήρχε, στη χρονική στιγμή και τον κοινωνικό ορίζοντα που βίωναν.
  • Μελέτες, συγκρίσεις και υποθέσεις, πάντα απασχολούσαν τους μελετητές και ερευνητές. Η δισκογραφία όμως έφερε πιο ανάγλυφα, πιο κοντά την ιστορία του τραγουδιού και θαρρείς, έδωσε την ευκαιρία για έναν νέο κύκλο ζωής των τραγουδιών και της μελισματικής τέχνης.
  • Με τη δισκογραφία άρχισαν να λειτουργούν και διαφορετικά τα κριτήρια, οι συγκρίσεις, οι προβληματισμοί, οι αναλύσεις, οι αναφορές. Υπάρχει πλέον ¨καταγεγραμμένο υλικό¨ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή μελέτης για όσους το επιθυμούν.
  • Με αυτές τις ιστορικές στιγμές του δισκογραφημένου τραγουδιού ασχολείται στο σημείωμά του ο Γιώργος Παπαδάκης και φέρνει παραδείγματα που αποκαλύπτουν τις αντιγραφές τραγουδιών, καθώς και τις αψυχολόγητες ¨οικειοποιήσεις¨ πνευματικής ιδιοκτησίας από ανθρώπους που αδιαφόρησαν για την πατρότητα του τραγουδιού και έβαλαν ¨με το έτσι θέλω¨ το όνομά τους, για να βγάλουν φράγκα, δίχως κανείς να τους ενοχλήσει…
  • Ένα παράδειγμα είναι (όπως αναφέρει και ο αρθρογράφος) η περίφημη ¨Μαντουμπάλα¨! Τραγούδι που έφερε την υπογραφή των Shankar & Jaikishan, ξαφνικά εμφανίζεται με την υπογραφή του Στέλιου Καζαντζίδη, μόνο και μόνο επειδή το τραγούδησε! Σε μία εποχή που το συγκεκριμένο τραγούδι έσπαγε ταμεία, όταν ο ινδικός κινηματογράφος ήταν στις δόξες του και προκαλούσε δάκρυα στο ευαίσθητο και ευσυγκίνητο κοινό…
  • Η κλεψιά λοιπόν πήγαινε σύννεφο και το …σπορ δεν σταμάτησε ποτέ. Δεν είναι δηλαδή σύμπτωμα αποκλειστικά των λαϊκών τραγουδιών να εμπλέκονται σ’ αυτό το ιδιότυπο όργιο της κλοπής.
  • Η κερδοφορία του δίσκου, επέφερε τεράστιες αλλαγές στο θέμα της ιδιοκτησίας τραγουδιών. Ιδιαίτερα το παλαιότερο τραγουδιστικό υλικό, καταπατήθηκε από τους επίγονους της φωνογραφικής ανακάλυψης. Το κέρδος των ποσοστών από την ιδιοκτησία του τραγουδιού, άνοιξε τις πόρτες σε πολλούς να καταχραστούν πολλά τραγούδια και να επιβάλουν το όνομά τους για να καρπωθούν χρήμα.
  • Το άρθρο του Γιώργου Παπαδάκη φωτίζει αρκετά αυτό το σκοτεινό θέμα και με προκάλεσε να προσθέτω και δικές μου σκέψεις. Διαβάστε το.
  • Και η εξαιρετική πιανίστα Έφη Αγραφιώτη, στην ¨Καθημερινή¨ www.kathimerini.gr της ίδιας ημερομηνίας (13/8) θίγει ένα τεράστιο σύγχρονο θέμα περί ¨αγοραίας καλλιτεχνίας¨ με τον ενδεικτικό τίτλο: ¨Βαφτίζουμε καλλιτεχνία ό,τι φέρνει χρήμα¨
    και δεν τσιγκουνεύεται λόγια, σκέψεις και επιχειρήματα γύρω από ό,τι την απασχολεί.
  • Από το άρθρο της, επιλέγω απόσπασμα που λέει: ¨Επιβλήθηκε μια ψευτοκουλτούρα «αγοράς», αντικαθιστώντας το «μέσον», τον παρά με τον «στόχο», τη δημιουργία. Το χρήμα είναι αυτοσκοπός.¨
  • Αλλού: ¨Στον χώρο της λόγιας μουσικής, σήμερα όλα υπολειτουργούν, δεν υποστηρίζονται ούτε στο βαθμό που το Σύνταγμα επιβάλλει.¨
  • Τις γνωρίζω τις θέσεις της Έφης. Μέσα από τα ενδιαφέροντα βιβλία της, από συζητήσεις, από την αρθρογραφία της εδώ στο TaR, στο Πολύτονο, πάντα ευθύβολη και μαχητική, ρίχνει τα βέλη της προς πάσα κατεύθυνση. Δεν μασάει λόγια. Σχετικά με την απαξίωση της καλλιτεχνικής ποιότητας στη χώρα μας, βάλλει και κατά της πολιτικής του Μεγάρου Μουσικής.
  • Γράφει: ¨Ακόμα και το Μέγαρο Μουσικής, που τόσο χειροκροτήθηκε, μεταβάλλεται σε ένα ιδιότυπο μονοπωλιακό κατάστημα, με προβλήματα ηγεμονικής εσωστρέφειας των πολιτιστικών διαχειριστών του και αυταρχικού αυτισμού, που γεννά σκέψεις για την «αδυναμία» των προϊσταμένων του να ξεχωρίζουν την προσωπική καλλιτεχνική διαδρομή από την εξυπηρέτηση της διοικητικής τους ευθύνης¨
  • Προσυπογράφω. Ας αναρωτηθούμε: θα εκλάβουμε ως Τέχνη μόνο ό,τι ¨βγάζει¨ χρήμα; Θα περιοριστούμε στη χρηματιστηριακή αξία τής Τέχνης (όχι μόνο της μουσικής Τέχνης); Με τις περιπτώσεις (στην προκειμένη περίπτωση, της μουσικής), που δεν έχουν χρηματικό κέρδος, τι κάνουμε;
  • Ποιος είναι εκείνος ο φορέας (κρατικός ή ιδιωτικός) που θα ενδιαφερθεί να φροντίσει ώστε να προετοιμαστεί ένα έδαφος κατάλληλο να αναπτυχθεί μια δυναμική τέτοια και τόση, που να βοηθάει και να συντηρεί έργα, ανθρώπους, πειραματισμούς, συμμετοχές, με δημιουργικό ενδιαφέρον, που (όμως) μπορεί να μη φέρνει ανταποδοτικά οφέλη…
  • Είναι άχαρο να συζητάμε ένα τέτοιο θέμα. Και -επιπλέον- είναι άκρως μελαγχολική μια τέτοια συζήτηση που αναφέρεται σε ένα κράτος (το ελληνικό), μια πολιτεία (την ελληνική), που θα έπρεπε να μεριμνά και να παρέχει προστατευτικές προδιαγραφές, βοηθώντας όχι μόνο τους ¨κερδοφόρους¨ καλλιτέχνες, αλλά και εκείνους της ¨άλλης πλευράς¨.
  • Μα, δεν είναι μυστικό η απαξίωση της ¨δικής μας¨ πολιτείας προς τα μέλη τής καλλιτεχνικής κοινότητας που δεν παράγουν κέρδος. Είναι τόσο γνωστή (και πικρή) ιστορία, που μπορούμε να την ταυτίσουμε με την ¨εθνική μας πολιτική¨. Μια χώρα που όλο και περισσότερο ¨ξεχνάει¨ τα παιδιά της, ευνοώντας κραυγαλέα τη χρηματιστηριακή αξία των μελλών της κοινωνίας μας, απαξιώνοντας -τις περισσότερες φορές- την ανάγκη για ποιοτικότερες τέχνες.
  • Αλλά ας μη μπερδέψουμε τα πράγματα. Δεν υποστηρίζω την άποψη που λέει πως ό,τι είναι κερδοφόρο είναι και αρνητικής καλλιτεχνικής ποιότητας. Αυτό θα ήταν ένας ακραίος λαϊκισμός. Όμως, η πραγματικότητα είναι σκληρή και το βλέμμα μας εστιάζει άλλη πλευρά.
  • Ίσως είναι αυτός ο δρόμος που χαράζουν για το μέλλον οι σύγχρονοι τεχνοκράτες της πολιτικής και των καλλιτεχνικών καρεκλοκένταυρων: οι μη έχοντες καλλιτεχνική χρηματιστηριακή αξία, θα προστίθενται στις περιθωριακές ομάδες που θα αγωνιούν για διέξοδο…
  • Η Αγραφιώτη, δεν επιλέγει τυχαία την ονομαστική αναφορά των λεγομένων της. Και έπιασε ένα θέμα με πολλές προεκτάσεις που μας αφορούν ποικιλοτρόπως…
  • Αυτό το ουρί του παραδείσου, η γαζέλα, Ναόμι Κάμπελ, πολύ μας στενοχωρεί με τα καμώματά της, γιατί αποδεικνύεται πως ο χώρος του μόντελιγκ είναι -όντως-περιπλεγμένος σε μία super light ζωή…
  • Τώρα, με τις καταγγελίες της Μια Φάροου, ξετυλίχτηκε ένα από τα χειρότερα συμπτώματα πολιτιστικής κατάπτωσης.
  • Διαμάντια, στυγνοί δικτάτορες, Τρίτος κόσμος, αφόρητη πείνα, αλλά συγχρόνως πλουτισμός, ελαφρότητα, εθελοτυφλία και, πάνω απ’ όλα, απόλυτη απαξίωση των συνθηκών ζωής.
  • Τα ερωτήματα είναι αυτονόητα, αλλά πάνω απ’ όλα είναι η κατάπτωση, η ξεφτίλα θα έλεγα, μιας ανεγκέφαλης top model, που δεχόταν ¨δωράκια¨ (μάλλον με αυτονόητα ανταλλάγματα) από δημόσιους δολοφόνους, που είναι υπεύθυνοι για γενοκτονίες με καταδίκες από τα Διεθνή δικαστήρια…
  • Με συγχωρείτε αλλά έχω ένα ερώτημα, πέρα από τα διαμάντια και τα δωράκια: πώς εξηγείται η ¨στενή φιλία¨ της Μία Φάροου με την Κάμπελ; Και πώς έτσι η χαρισματική ακτιβίστρια, διάσημη ηθοποιός, στράφηκε εναντίον της φίλης της, διάσημου μοντέλου με κενό εγκεφάλου;
  • Βρώμικη ιστορία από πάσης απόψεως…
  • Μπορεί κανείς να σκεφτεί διάφορους συνειρμούς σ’ αυτή την ήδη άρρωστη περίπτωση των διαμαντιών (ή ¨μερικών βρώμικων πετρών¨ κατά την κατάθεση της σφυρίζουσας κλέφτικα Κάμπελ).
  • Η διεθνής κοινή γνώμη παρακολουθεί καθαρά μια περίπτωση χρηματισμού ενός Λιβεριανού χασάπη δικτάτορα προς ένα όμορφο διάσημο κορίτσι. Δεν είναι η πρώτη, ούτε θα είναι η τελευταία φορά αυτή η ¨υψηλού επιπέδου¨ πορνεία, που αποκαλύπτει τέτοιες συναλλαγές με έναν κόσμο που δεν συγκινείται από τις απάνθρωπες συνθήκες ζωής.
  • Το σκάνδαλο Ναόμι Κάμπελ είναι ντροπή για έναν κόσμο που δεν θα απαλλαχτεί ποτέ από την αναλγησία και την εξοικείωση με τη βαρβαρότητα…Νότης Μαυρουδής
    (14/8/2010, περί κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας, περί του άρθρου της Έφης Αγραφιώτη, περί Ναόμι Κάμπελ. )

Advertisements

About Νότης Μαυρουδής

Κιθαριστής-Συνθέτης-Μουσικοπαιδαγωγός-Αρθρογράφος τύπου και ραδιοφώνου-Διευθυντής του www.tar.gr
This entry was posted in Από 4/2010 και μετά. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s