Το παλαιό σε δοκιμασία… (31/5/2016)

Σχολιάκι 242
(Μετα πάσης ειλικρίνειας…)

Και πάλι περί διασκευών λαϊκών τραγουδιών. Προβλέπω πως θα επανερχόμαστε κάθε τόσο στο θέμα, όσο οι εποχές θα αναζητούν να προβάλλουν (και να επιβάλλουν κατά κάποιον τρόπο) τα δικά τους στοιχεία επί των παλαιών αξιών, του ήθους (του μουσικού ήθους), των παλαιών αναγνωριστικών στοιχείων τους, καθώς και των τρόπων εκφοράς του λόγου (κάτι που ανάγεται στην ταξική τους καταγωγή και στα ηθογραφικά στοιχεία), αλλά και των ίδιων των μουσικών φράσεων, οι οποίες απορρέουν από τα όργανα που συνοδεύουν αυτά τα παλαιά τραγούδια (τρίχορδο μπουζούκι, μπαγλαμά, κιθάρα)…
Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω το γεγονός πως τα τραγούδια, όλα τα τραγούδια, είναι γεννήματα και απότοκα των καιρών τους. Είναι δημιουργήματα συνθηκών, ηθικών πιστεύω και κοινωνικών συνηθειών. Αυτό δεν σημαίνει πως «δεν τα ακουμπάμε», γιατί αυτό αναιρεί τάχα τη συνέχεια των παλαιών τραγουδιών μέσα στη ροή του χρόνου. Η δική μας εποχή, του 21ου αιώνα, έχει ανάγκη τα παλαιά τραγούδια, τις μουσικές τού παρελθόντος χρόνου, για τον λόγο πως η δημιουργία και η παραγωγή (ιδιαίτερα στο ελληνικό τραγούδι) έχει-κατά τη γνώμη μου-καθοριστεί από το περιβάλλον τής σύγχρονης τεχνολογίας η οποία το παρασύρει να βγει έξω από την φυσιογνωμία και την πεμπτουσία του, στοιχεία που επί μακρύ χρονικό διάστημα συνέθεταν το δικό του ιδιόμορφο κάδρο…
Η σχετικά απότομη αλλαγή των μέσων (ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά όργανα, η υποταγή στη δύναμη της εικόνας, η αλλαγή αντίληψης τής μάζας γύρω από τη φόρμα και το περιεχόμενο τής μουσικής και του τραγουδιού) έφεραν και την αλλαγή «ακουστικής αισθητικής» τόσο στους νέους συνθέτες-παραγωγούς, όσο και στο μεγάλο κοινό, που πλέον νιώθουν τα παλαιά τραγούδια ως κάτι που «θα πρέπει» να διορθωθεί, για να ακουστεί στο σύγχρονο ηχητικό περιβάλλον των νεότερων γενεών…
Αφορμή για το σχολιάκι μου αυτό είναι οι παράλληλες συνεντεύξεις στο Κυριακάτικο ΒΗΜΑ και της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ του Κωνσταντίνου Βήτα, ο οποίος δούλεψε ηλεκτρονικά πάνω στις παλαιές ηχογραφήσεις δυο εμβληματικών τραγουδιστριών τής εποχής του περάσματος από το δημοτικό παραδοσιακό τραγούδι, στην ατόφια λαϊκή του μορφή με τη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου.
Δεν γνωρίζω το αποτέλεσμα αυτής της επιχείρησης που, απ’ ότι συμπεραίνω από τα λεγόμενά του, ο διασκευαστής υποστηρίζει πως «φτιάχνει χρονικές γέφυρες». Οι δικές μου σκέψεις έχουν να κάνουν με το ότι μια ανεξέλεγκτη ηλεκτρονική επεξεργασία, με το σκεπτικό πως «το παλαιό το φέρνω στη σύγχρονη εποχή μας», αφήνει τρύπες ανοιχτές για να μπουν αμφισβητήσεις, έως και αντιρρήσεις.
Σκέφτομαι πως ένα παλιό τραγούδι, από εκείνα που έχουν δοκιμαστεί στο χρόνο, που παρέμεινε άφθαρτο και «ολόλαμπρο», οφείλουμε να το προσέξουμε ως κόρη οφθαλμού! Θεωρώ πως θα πρέπει να αποτραπεί η a priori προσαρμογή του στα σύγχρονα μέσα. Απεναντίας, θα ήταν προτιμότερο να προσαρμοστεί ο διασκευαστής στη διάσταση τού τραγουδιού αυτού. Έχω ασχοληθεί επανειλημμένως με διασκευές παλαιών τραγουδιών και είχα διαπιστώσει πως όσο προχωρούσα τη δική μου διείσδυση με κιθάρες, τόσο το πρωτότυπο έχανε τη δυναμική και την οντότητά του. Από τη στιγμή που το τραγούδι έχει διατηρήσει τα δικά του στοιχεία στο πέρασμα του χρόνου, τότε αυτό σημαίνει πως το ρίζωμά του στο κοινωνικό υποσυνείδητο δεν είναι τυχαίο και είναι δύσκολο να επιχειρηθεί μεταβολή τού ύφους ή της φυσιογνωμίας του. Έχει λοιπόν ριζώσει, με τα στοιχεία που γεννήθηκαν. Τραχιές φωνές, ρυθμική αυστηρότητα, λόγος ρεαλιστικός τής εποχής, ηθογραφία που αποτυπώνει εποχή και συνθήκες κοινωνικής ψυχοσύνθεσης… Όλα αυτά επιβάλουν, σεβασμό!
Ο Βήτα έχει κάθε δικαίωμα να επιχειρήσει τη δική του διείσδυση, με τα δικά του εργαλεία δουλειάς. Τα εργαλεία αυτά είναι καρπός μιας παγκόσμιας αλυσίδας ανακαλύψεων, με στόχο την εξέλιξη κυρίως των πληκτροφόρων οργάνων, δίχως να λείπουν και τα έγχορδα. Η… φιλοσοφία των επί σχεδόν ενός αιώνα ανακαλύψεων, εστιάζεται σε μια παγκοσμιοποιημένη «ηχητική οπτική». Αυτά τα όργανα είναι δύσκολο μόνα τους να αντικαταστήσουν παλαιά ηχητικά υλικά, διότι διακινδυνεύουν να χάσουν τον χαρακτήρα τους και τα στοιχεία από το νερό τής πρώτης πηγής τους.
Φίλοι και φίλες, αντιλαμβάνεστε πως το θέμα τής διασκευής των παλαιών τραγουδιών με σύγχρονα όργανα, την ίδια στιγμή δηλαδή που το πρωτότυπο παλαιό υλικό ακούγεται παράλληλα ή κάτω από τα ηλεκτρονικά όργανα, είναι προβληματικό, βαθύτατο και δαιδαλώδες.
Επιχείρησα να εκθέσω, για άλλη μια φορά τις σκέψεις μου, ελπίζοντας να μην κατέστησα κουραστικό αυτό το κάπως μουσικολογικό Σχολιάκι μου…

Advertisements

About Νότης Μαυρουδής

Κιθαριστής-Συνθέτης-Μουσικοπαιδαγωγός-Αρθρογράφος τύπου και ραδιοφώνου-Διευθυντής του www.tar.gr
This entry was posted in Από 4/2010 και μετά. Bookmark the permalink.

One Response to Το παλαιό σε δοκιμασία… (31/5/2016)

  1. Ο/Η Γιωργής Λασκαρίδης λέει:

    Δεν έχω ακούσει καμμιά παρέα να τραγουδάει «πειραγμένο», σκυλεμένο, θα έλεγα εγώ, τραγούδι!! Ούτε να γίνεται κεφάτη η παρέα που ακούει τέτοια.
    Αυτές τά σκυλεμένα, βγαίνουν γιατί οι «δημιουργοί» τους έχουν στερέψει από ιδέες. Κάτι πρέπει να κάνουν για να ακουστούν και κάνουν μπούρδες. Πως πάει αυτό «να μιλάνε για σένα κι ας σε βρίζουν».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s